Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

e-mail

 

Pagina's over Den Haag

English Deutsch

Turfgracht

Index Nieuw op deze site Rondleidingen Oude Stad Uitgaan in Den Haag Links

Zie de hoofdstukken :

 

 

 

Den Haag

Er waren in Nederland maar weinig stadsgezichten zo mooi als het uitzicht op het Spui vanaf de kades van de Nieuwe Haven over de Turfgracht, met links de Houtmarkt en rechts de Turfmarkt.

Misschien mag je zelfs wel stellen dat er zelfs in Europa, of de hele wereld weinig stadsgezichten waren die zo bijzonder waren. VenetiŽ.. daar is het mee te vergelijken.. en het zicht op de Kaaswaag in Alkmaar.

Het wonder van Classicistische Barok, de Nieuwe Kerk weerspiegelde zichzelf in het water. Die kerk is er (gelukkig nog). De grachten en de grachtenpanden zijn verdwenen, evenals de zijstraten.

Een verdwenen zijstraat van de Houtmarkt was het Lage Zand. Den Haag heeft nog wel een Hoge Zand. Die straat ligt bij de Brouwersgracht.

Een zijstraat van de Turfmarkt was de Grote Brouwerstraat, met daar vlakbij de  Kleine Brouwerstraat. Niet te verwarren met de Brouwersgracht.

Bij de Brouwersgracht stond de 17e eeuwse Bierbrouwerij "De Rode Leeuw" (het wapen van Holland is een rode leeuw), Bij de Brouwerstraten stond de (eveneens 17e eeuwse) Bierbrouwerij "De Ooievaar" (het wapen van Den Haag).

Parralel met de gracht liep de Elsemoerstraat (waar nu het looppad tussen Bibliotheek en Hulshof ligt, richting ingang Stadhuis). Daar heeft de beroemde Cassanova in de 18e eeuw in een logement (herberg) gelogeerd. Wellicht heeft hij samen met een mooie dame langs de kades van de Turfgracht en het Spui gewandeld.

Veel 17e en 18e eeuwse bezoekers van onze stad (toen nog een dorp), uit heel de wereld schreven in hun reisverslagen over de verbluffende schoonheid van Den Haag. Ze zullen daarbij de Turfgracht zeker ook bedoeld hebben.

Maar er was wel een keerzijde. Den Haag heeft geen grote rivier in de nabijheid en een door Constantijn Huygens voorgesteld kanaal naar zee (langs de Scheveningseweg, 1665) werd niet gegraven. Daardoor kon het grachtenwater ontzettend stinken (rotte eieren) en was het wonen bij de gracht zeker niet gezond.

1890
Lage Zand

Het was begin 19e eeuw een reden om een kanaal naar zee te graven. Men bereikte de kust (Seinpostduin) door allerlei tegenslagen pas na meer dan 30 jaar graven. De zee werd pas 20 jaar later bereikt en niet bij het Seinpostduin, maar aan de andere kant van Scheveningen. Het verversingskanaal.

Toen ook de riolering zijn intrede deed was het probleem van het vieze water al voorbij, maar toen was door alle vertragingen bij het graven van de kanalen naar zee het besluit al genomen om de meeste grachten maar te dempen.

Daar is men niet meer op terug gekomen en de demping ging door. 

Fontijntjes en een spiegelend gebouw moeten tegenwoordig de sfeer van vroeger oproepen..

De oude foto's op deze pagina laten duidelijk zien waarom deze gracht NOOIT gedempt had mogen worden !! Na het dempen van de gracht, circa 1904, bloedde de buurt dood en al voor de oorlog heeft grootschalige kaalslag plaats gevonden.

Wie  bedenkt dat de panden van hetzelfde type waren als de panden bij bijvoorbeeld het Smidswater, de Denneweg en de Dunne Bierkade snapt hoe bijzonder dit gebied was. Renovatie en nieuwbouw achter de gevels had wonderen kunnen doen, maar leverde in eerste instantie wellicht te weinig op.

Was het gebeurd en had men de gracht open gegraven, dan had het miljoenen aan extra inkomsten opgeleverd (aan toerisme en de waarde van de woningen). 

Stadhuis en regeringsgebouwen had men (natuurlijk) in het Laakhaven gebied moeten bouwen. De muziek "paleizen" in historiserende nieuwbouw aan het Korte Voorhout.

tm03o.jpg (147651 bytes)