Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Het (Oude) Centrum
Tournooiveld
St. Joris en St. Sebastiaans Doelen

St. Joris Doelen
Architecten  : Onbekend
Bouwjaar : 1625
Stijl (na 18e eeuwse verbouwing) : Lodewijk VX

St. Sebastiaans Doelen
Architect(en)  : Jacob van Campen, Pieter Post & Arent A. van 's Gravensande
Bouwjaar : 1636
Stijl : Classicisme

Rijksmonument

St Sebastiaansdoelen

St. Jorisdoelen




Het torentje van de St. Joris Doelen is het meest opvallende 'bouwwerk' op het Tournooiveld. Het is veel ouder dan de gebouwen die er omheen staan en behoorde bij de laat middeleeuwse St. Jorisdoelen.

Het Tournooiveld is een soort plein (tussen Korte Voorhout, Lange Voorhout (Lange Houtstraat) en Lange Vijverberg).

In de 17e en 18e eeuw stonden hier de koetsen die naar Leiden reden ('Leydsche wagenveer'). 

De St. Joris doelen lagen bij een schietterrein. In de 14e en 15e eeuw oefenden (Kruis)boogschutters, later werden pistolen gebruikt.

Vlakbij de St. Jorisdoelen liggen de St. Sebastiaansdoelen.

Tot 1630 stond er een poort tussen de Doelen en de Hofvijver, vergelijkbaar met de Gevangenpoort.

Omstreeks 1630 werden -in opdracht van Frederik Hendrik- de (statige) 'vijverbergen' aangelgd, naar Frans Model. Tegelijkertijd onstond het Plein en kwamen er een nieuwe poorten bij de Ridderzaal. De poort bij de Doelen werd toen overbodig en is gesloopt.

De schutters van de St. Sebastiaansdoelen kregen een nieuw onderkomen in een prachtig pand aan de Korte Vijverberg.  Frederik Hendrik schonk een flink bedrag om de bouw te bekostigen. Zijn zoon, en opvolger, Willem II legde de eerste steen. 

Het flinke fronton bevat de wapens van Nassau, HOlland en Den Haag.

Drie van de vijf prachtige 17e eeuwse gebouwen die aan de Korte Vijverberg werden gebouwd zijn in het begin van de 20e eeuw afgebroken. Twee (hele mooie !) staan er gelukkig nog.

De St. Sebastiaansdoelen is er n van.
Het heeft wat weg van het Mauritshuis en het (afgebroken) huis van Constantijn Huygens dat tot 1876 aan het Plein stond. Als architect van het gebouw wordt naast  de beroemde Van Campen en Post ook Arent Arentsz van 's Gravensande genoemd. Deze architect was een leerling van Van Campen.

Schutters maken thans geen gebruik meer van het gebouw. Tijdens de Franse overheersing zijn de schutters-gilden opgeheven. Het gebouw werd een logement. In 1846 werd het de Arondissementsrechtbank. Sinds 1882 is het een museum ("Gemeente Museum"). Tegenwoordig is het Haags Historisch museum er gevestigd. Er hangen prachtige schilderijen.

St. Sebastiaansdoelen Tournooiveld

Poort naar vml. Doelenterrein
Toegangspoort vml. Doelenterrein

 

Het schietterrein achter de Doelen bestaat ook nog steeds. Er is wat nieuwbouw neer gezet, maar toch kan men nog een goed beeld krijgen van de oude situatie. Om het (priv) terrein te bereiken moet men een door een oud poortje. Dit is niet toegankelijk voor publiek.

Het torentje van de (oorspronkelijke 14e eeuwse) St. Joris Doelen is bewaard gebleven. Deze hoorde bij een gebouw dat hier vr 1625 heeft gestaan. In 1625 zijn er nieuwe panden verrezen, waarbij de toren bewaard bleef. Deze panden hadden schitterende trapgevels. De gebouwen kregen in de 18e eeuw nieuwe gevels en zijn toen van hun trapgevels  ontdaan.

De rijke Hagenaars uit die tijd lieten dat doen, omdat ze vonden dat hun huizen er statiger van werden.

In Den Haag woonden heel veel rijken. Zij konden de aanpassingen betalen. Je ziet in Den Haag dan ook veel minder trapgevels dan in andere steden.

 

St. Jorisdoelen St. Sebastiaansdoelen

Korte Vijverberg

Hofvijver

Schutters van St. Sebastiaen (externe link)