Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Den Haag, Grote Kerk

Oude Steden / Old Cities
In Nederland (en Vlaanderen)

Index

17e eeuwse Stadsplattegrond

Brabant

Bergen op Zoom

Van alle 17e eeuwse vestingwerken die op deze kaart nog heel opvallend aanwezig zijn is weinig meer over. Alleen bij het station zijn wat restanten.

In het centrum staat nog een oude stadspoort. Deze is zeer impossant.

Bergen op Zoom werd vroeger ook wel "De Maagd" genoemd, omdat de vestingstad als onoverwinnelijk werd beschouwd (niet in te nemen door vijanden).

Van de binnenhavens links op de kaart zijn nu alleen nog doodlopende zijarmen over. De Gemeente wil ze graag weer helemaal heropenen.

De Binnenstad van Bergen op Zoom is zeer fraai en gezellig.

 

bergenopzoomkt02.jpg (680112 bytes)

Breda

Een groene stad aan een rivier die begin 21e eeuw weer gedeeltelijk wordt ontdempt.

in het midden van de stadsplattegrond is de oude (ronde) kern nog duidelijk te herkennen. De oude verdedigingssingel ligt er nog.

De stervormigverdedigingswerken zijn daar in de 17e eeuw ruim omheen aangelegd.

Van die Singels is nog wel een deel aanwezig. De muren en poorten zijn grotendeels verdwenen. Alleen bij het (nog bestaande) Kasteel van Breda zijn nog restanten van die verdedigingswerken te vinden.

Den Bosch
's Hertogenbosch

Veel van de  Brabantse steden zijn in de 17e en 18e eeuw nog omgeven door zeer indrukwekkende Verdedigingsgrachten (de Singels).

Den Bosch is daar zeker geen uitzondering op. In de stad liggen diverse grachten en de beroemde Dieze.

Kerk en Grote Marktplein zijn vrij snel terug te vinden. Net als bij Den Haag was een groot deel van het gebied binnen de verdedigingsgracht nog onbebouwd toen de plattegrond gemaakt werd.

Veel van de vestingwerken van Den Bosch worden thans weer in oude luister hersteld. 

Friesland

Dokkum

Leeuwarden

Sneek

In de provincie Friesland zijn in de 19e eeuw vrijwel alle vestingwerken gesloopt. Stadsmuren verdwenen.

Sneek heeft echter nog steeds een prachtig mooie waterpoort.

Veel van de grachten zijn eveneens bewaard gebleven. Ze geven de binnenstad een gezellige sfeer. Dat geldt ook voor de vele fraaie oude panden die er nog te vinden zijn.

 

Gelderland

Arnhem

Door de strijd in de 2e Wereldoorlog is er veel verloren gegaan in Arnhem. Toch zijn de bijzondere kerk en een deel van het stadhuis bewaard gebleven.

De binnenstad is dan ook niet geheel weggevaagd.

Er staan nog eeuwen oude panden en dat maakt de binnenstad van Arnem zeker sfeervol.

De verdedigingswerken van water en steen zijn vrijwel allemaal verdwenen. Er is gelukkig nog wel een oude stadspoort.

Harderwijk

Wie denkt dat de stad alleen interessant is vanwege de dolfijnen staat een prettige verrassing te wachten.

Harderwijk heeft een prachtig mooi oud centrum. Veel van de oude stadsmuren staan hier nog overeind en er zijn nog veel schitterende oude gebouwen.

Harderwijk is adembenemend !

 

 

 

Nijmegen

Zuthpen

 

Groningen

Groningen

Groningen was als middeleeuwse en 17e eeuwse stad zo groot en machtig dat geen enkele andere stad in de nabijheid echt tot ontwikkeling kon komen.

Enorme vestingwerken laten dat ook duidelijk zien. BInnen die vesting is de oude vorm van Grongingen, met de oude Singelgrachten, nog duidelijk te herkennen.

Veel van de Groningse grachten bestaan nog. In het centrum is in (maar vooral ook na) de oorlog veel verwoest / verdwenen.

Toch is Groningen voor liefhebbers van oude, sfeervolle binnensteden nog zeer de moeite waard.

Holland en West Friesland

Alkmaar

Oud Alkmaar heeft qua vorm iets weg van Delft. De vele grachten en havens links op de kaart gaven dat deel van de stad de  bijnaam "VenetiŽ" (Fnidsen).

Er zijn wat grachten verdwenen, maar toch is de binnenstad van Alkmaar nog wonderschoon !

Prachtige trapgevelhuizen, mooie bruggen, sfeervolle pleinen en grachten.

Oud Alkmaar is zeer zeker een bezoek waard !

Amsterdam

Geen stad in Nederland had zoveel grachten als Amsterdam. Dat is op deze 17e eeuwse kaart wel heel duidelijk te zien.

Net als in Den Haag zijn er in de 17e eeuw stukken stad volgens een rechthoekig stratenpatroon aangelegd.

De  verdedigingswerken zijn op deze kaart duidelijk te zien, alsmede de enorme havens.

Amsterdam heeft nog steeds enkele oude stadspoorten.

Van de vele grachten zijn er meer dan 65 gedempt in de 19e en 20e eeuw.

amsterdamkt02.jpg (714873 bytes)

Delft

Toen deze kaart gemaakt werd in de 17e eeuw was Delft nog een machtige stad.

Het oude Centrum heeft de tand des tijds goed doorstaan. Alhoewel er plannen zijn geweest om grachten te dempen ten behoeve van trambanen is er van die plannen  gelukkig weinig terecht gekomen.

Het Stadhuis en de twee beroemde kerken zijn duidelijk terug te vinden op deze kaart.

Het plein tussen Stadhuis en Nieuwe Kerk wordt door veel mensen het mooiste plein van Nederland genoemd.

Heel opvallend zijn de haven aan de zijde van Rotterdam (begin van de vaarroute naar Delfshaven en de stervormige verdedigingswerken richting kust. Rechtsboven is de nog bestaande Oostpoort te zien.

Den Haag
's Gravenhage

Deze kaart is kort na 1640 gemaakt. De grachten achter het Voorhout maken nog onderdeel uit van de tussen 1594 en 1619 ontstane Singelsgracht.

Wat opvalt is de grote hoeveelheid grachten in het Spuihaven gebied en het kaarsrechte stratenpatroon bij de Prinsengracht/Brouwersgracht.

Binnen de Singelsgracht is nog veel groen en daarbij vallen vooral het Voorhout en de Prinsessetuinen achter het Noordeinde erg op.

Ook de Hofvijver en de Grote Kerk zijn vrij eenvoudig terug te vinden op deze oude kaart.

Dordrecht

Enkhuizen

Gouda

Gorkum

Rotterdam

Rotterdam werd in de 17e eeuw gezien als mooiste stad van het land. De Rotte stroomde dwars door het centrum en net als  veel steden in de provincie Zeeland lagen er binnen de vestingwerken van de stad enorme binnenhavens.

Al ruim voor de oorlog was het stadsbestuur van Rotterdam bezig met het dempen van waterwegen en het slopen van grote delen van het fraaie centrum.

Het is jammer dat er geen delen van de binnenstad (zoals "de Boompjes" en de Leuvenhaven) in oude stijl worden herbouwd.

Er zijn voldoende foto's en tekeningen van de oude situatie en moderne -sfeerloze- nieuwbouw heeft in Rotterdam ruimte genoeg gekregen. Een stad die zoveel te danken heeft aan het water mag wel weer wat meer met het water doen in de stad zelf.

 

Limburg

Roermond

Venlo

Overijssel

Deventer

Harderwijk

Kampen

 
Maastricht

Utrecht

Amersfoort

Utrecht

Utrecht heeft een prachtige oude binnenstad. De grachten en de werven zijn er uniek.

De vorm van het oude Utrecht doet denken aan Delft en Alkmaar.

Van de verdedigingswerken zijn nog wat restanten over. De kaarsrechte Caterijnesingel wordt wellicht in deze eeuw heropend.

Het gedempte deel van De Weerdsingel is eind 20e al weer open gegaan.

Zeeland

Middelburg

Veere

Vlissingen

Vlissingen bestond vooral uit door Verdedigingswerken omgeven binnenhavens.

Van dat  vele binnenstadswater is helaas niet veel meer over.

Er zijn nog wel enkele oude delen van de stad. Het zou mijns inziens goed zijn als daar ook weer water terugkwam. Dat komt de sfeer ten goede. Bovendien is het ronduit vreemd te noemen dat in de waterprovincie Zeeland zoveel water verdwenen is.

Bombardementen en een Watersnood ramp van meer dan een halve eeuw geleden zijn thans geen excuus meer voor sfeerloze nieuwbouw en verdwenen grachten. Vlissingen verdient echt beter.

Zierikzee

Omdat er (vreemd genoeg) geen spoorlijn naar Zierikzee (en de kust bij Renesse) loopt is de stad redelijk onbekend. Dat is niet terecht ! (het feit dat er geen treinverbinding is EN het feit dat Zierikzee als historisch plaatsje redelijk onbekend is !

In Zierikzee staan nog enkele stadspoorten overeind en de binnenstad is op veel plaatsen nog erg mooi.

Wie een boot heeft kan Zierizee over het water bereiken. De binnenhaven is schitterend. (maar helaas wel, net als in veel andere Zeeuwse steden voor een deel gedempt).