Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Spuipoort : Circa 1800

Het (oude) Centrum
De Spuipoort
(D'agterpoirt bij die Spoye)

Architect(en) : Onbekend
Bouwjaar : 14e eeuw
Stijl : -

Gesloopt in 1861

 

 

 

 

 

Den Haag is nooit een "vestigsstad" geweest, zoals bijvoorbeeld Amsterdam, Utrecht, Amsterfoort en Leiden. In 1625 is men wel begonnen met de aanleg van ravelijnen en andere vestingwerken, maar deze moesten op last van de Staten van Holland (na aandrang van Delft) weer worden afgebroken.

Hoewel de stad nooit werd omgeven door  stadsmuren, bezat (bezit) het wel enkele 'toegangs' poorten.  Op de huidige "Parkweg" (voorheen Nachtegaallaan) lag in de 17e eeuw een toegangspoort ingeklemt tussen de woningen en ook bij de Prinsessegracht stond een toegangspoort. Bij deze poort waren zelfs enkele muren te vinden.

Den Haag had dus geen stadsmuren, maar bij het Grafelijk paleis bevonden zich wel muren en brede grachten. Om bij het Buitenhof te komen moest men door de Gevangenpoort.

Die poort heeft tot het begin van de 19e eeuw ook daadwerkelijk dienstgedaan als gevangenis.

Ook aan de andere kant van de Hofvijver (ongeveer op de hoek van de Korte en Lange Vijverberg) stond (tot 1630) een soortgelijk poortgebouw, deze gaf toegang tot de "doelen", een schietterrein. Deze poort is verdwenen toen de Lange en Korte Vijverberg werden aangelegd. Er voor in de plaats kwam de Mauritspoort (die ook wel Grenadierspoort wordt genoemd).

Deze poort bestaat nog steeds, evenals de Gevangenpoort.

Een poort die helaas niet langer bestaat is de zogenaamde Spuipoort.

Circa 1500
Spuipoort
circa 1500

Dit imposante poortgebouw (compleet met torens en ophaalbrug) gaf toegang tot het Binnenhof vanaf de huidige Hofweg.  De poort lag -sinds circa 1300- op een eiland (tussen twee grachten). Zodra je over de eerste ophaalbrug gekomen was en de poort was gepasseerd, lag er nog een gracht (met brug) achter. Het grafelijke paleis was derhalve heel goed te verdedigen.

Een poort die veel op de Spuipoort leek stond tussen (plus/minus) 1300 en 1400 op de plaats waar nu de Gravenstraat ligt, vlak voor het Achterom (dat direct langs de brede muren liep.

 

Spuipoort in 1861
Spuipoort in 1861
dhd041x.jpg (131388 bytes)
Gravenstraat
Mariakapel (Spui) en Spuipoort, circa 1570
Mariakapel (Spui) en Spuipoort [1570]
Circa 1600

Alleen zeer belangrijke gasten, zoals ambassadeurs en regeringsleiders van buitenlandse mogendheden maakten gebruik van de Spuipoort. De stadhouder zef maakte gebruik van de Stadhouderspoort, anderen kwamen op het terrein via Mauritspoort.

Deze poort moest (dus) al in de middeleeuwen wijken voor woningen. Die woningen werden aan het eind van de 19e eeuw gesloopt, waardoor er weer een opening ontstond.

Op de plek waar de Spuipoort gestaan heeft bevindt zich nu de Hofplaats (naast de nieuwbouw van de tweede kamer). De poort is -nadat hij zijn torens in voorgaande jaren al was kwijt geraakt en ingeklemd stond tussen enkele woonhuizen- in 1861 afgebroken om plaats te maken voor woningen. Op de tekening bovenaan deze pagina  ziet U deze poort en gedeeltes van de muren.

Het is, volgens mij, eeuwig zonde dat dit soort bouwwerken is verdwenen!

Op de foto hier rechtsonder kunt zien hoe de poort er in 1850 uitzag. Hij was in de loop van 500 jaar zijn torens al kwijt geraakt.

Links het hoofdgebouw, met torens, van de Delftse Oostpoort. Deze lijkt vanuit de verte een beetje op de verdwenen Haagse Spuipoort.

Naast de Nieuwbouw van de tweede kamer heeft men (op de   Hofplaats) de contouren van de poort weergegeven d.m.v. lijnen van ingemetseld "brons".

Gevangenpoort

Ridderzaal

Haagse Verdedigingswerken