Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Het (oude) Centrum
Nieuwe Kerk
Spui

Architect(en) : Pieter Noorwits & Barthold van Bassen
Bouwjaar : 1649-1656
Stijl : Hollands-Classicisme / Barok

Rijksmonument

Circa 1870

 

Den Haag groeide razendsnel in de late middeleeuwen. Ten tijde van de bouw van de Ridderzaal woonden er krap 1.200 mensen in het dorp. 100 jaar later (ca. 1300 AD) waren het er al 6.000. In de twee eeuwen daarna bleef het inwoneraantal gestaag groeien en al snel was de Grote (of St Jacobs) kerk te klein. Er was behoefte aan een nieuwe kerk. Deze werd in de 17e eeuw gebouwd aan het water van het Spui.

De eerste steen werd gelegd in 1649, een jaar nadat de Republiek de oorlog tegen Spanje had gewonnen. De kerk was voltooid in 1656.

Wie naar de oude tekeningen kijkt denkt wellicht dat het fantasie plaatjes zijn met verzonnen grachten. Maar de kerk lag oorspronkelijk op een eiland tussen het Spui, de Rotterdamse / Amsterdamse / Stille Veerkade, de Paviljoensgracht en de St. Anonusburgwal / Lange gracht.

Deze grachten zijn ondertussen gedempt, evenals de Turfgracht.

Ook veel van de huizen die vroeger rondom de kerk stonden zijn gesloopt.  

Links van de kerk (gezien van af het Spuiplein) ligt nu een modern Dans-theater (1992) en tegenover de kerk staat het nieuwe Stadhuis (1990).

Totdat de Turfgracht en het Spui rond 1904 gedempt werden was het zicht op de kerk ronduit spectaculair.  De foto links is omstreeks 1895 genomen vanaf de kade bij de Nieuwe Haven & de Wijnhaven.

De linker kade van de Turfgracht heette de Houtmarkt, rechts heette de kade Turfmarkt. Het laat zich raden wat er op die kades gelost en verhandeld werd.

Men kan gerust zeggen dat dit het meest spectaculaire uitzicht was dat men in Den Haag (Zuid-Holland) kon hebben. Na de demping is de sfeer voorgoed uit dit gebied verdwenen.

dhg301x.jpg (62985 bytes)
Bierkade / Kranenstraat
dhc623x.jpg (90753 bytes)

Het is jammer dat oude grachten hier niet in ere zijn hersteld!!
Wethouders en architecten vonden (wellicht) hun eigen werk belangrijker dan de Nieuwe kerk.

In feite hadden alle gebouwen rond het Spui zich aan de kerk aan moeten passen en het water had zeker terug moeten komen.

De kerk zelf staat er nog steeds mooi bij. Ook de tuin is schitterend. In deze tuin bevindt zich het grafmonument van Spinoza, de beroemde wijsgeer uit de 17e eeuw, die lange tijd aan de Paviljoensgracht woonde.

Tegenwoordig worden er in de Nieuwe Kerk vooral concerten gegeven.

 


Barthold van Bassen

Het Spui

Turfgracht (Turfmarkt)

De Grote Kerk