Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Maliegracht

Haagse Grachten :
Smidswater & De Gietkom
(Nieuwe Uitleg & Maliegracht)
Versie van : 03-11-15


Meer Foto's van de Haagse Grachten [1]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [2]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [3]
"Op de Haagse Gracht"

07sept044x.jpg (69497 bytes)

07mei027x.jpg (73231 bytes)

Jagerstraat

 

Het Smidwater is, net als de Hooigracht, al eeuwen een 'stadsgracht'. Dat betekent dat de gracht in de oude stad lag (ligt) en geen 'verdedigingsfunctie' had. Het Smidswater is echter niet altijd een gewone stadsgracht geweest. In de 17e eeuw maakte deze gracht wèl deel uit van de Haagse verdedigingsgordel.

Het Smidswater is ongeveer 400 jaar geleden gegraven De naam was toen nog "Sandsloot". Toen de Prinsessegracht omstreeks 1700 werd verlengd verloor het Smidswater haar verdedigingsfunctie. Door een lage brug aan te leggen (Maliebrug) werd het voor hoge schepen ook niet langer mogelijk de gracht als doorgaande route te gebruiken. Er bestaan nog oude foto's en tekeningen van omstreeks 1890 met diverse schepen in het Smidswater en de Hooigracht. Een bijzonder (en) fraai gezicht.

In 1939 is een fraai stuk stad weggevaagd voor nieuwbouw die we ook bij de Thorbeckelaan zien. Zonde.

De oude sitiatie was prachtig.

Tussen Smidswater en de Nieuwe Prinsessegracht kwamen twee korte grachten te liggen : De Maliegracht (langs de Korte Nieuwe Uitleg) en de Gietkom. Hierdoor ontstond een eilandje tussen (deze) vier grachten. Men noemde dit eiland "Nieuwe Uitleg". Op dit eiland vestigden zich veel Portugese Joden en zodoende ontstond hier een kleine Joodse buurt. Midden op het eiland, aan de Jan Evertstraat, staat de Portugese Synagoge (1726), ontworpen door de beroemde architect Daniel Marot.

Op het eiland stond ook de Kanongieterij van Den Haag. De gebouwen van de Kanongieterij  waren ontworpen door Pieter Post. De Gieterij was tijdens de 80 jarige oorlog gevestigd in het gebouw van de Kloosterkerk. De Republiek was Protestants en de Kloosterkerk werd niet meer gebruikt voor kerkdiensten.

Voor het vervoer van grondstoffen naar de Gieterij en de afvoer van kanonnen wilde men een gracht graven naar het Lange Voorhout. Omdat de Kloosterkerk echter op een oude duintop staat, was het graven van die gracht duurder dan het bouwen van een nieuwe Gieterij. Daarom werd besloten dat laatste te doen.

Helaas zijn de monumentale gebouwen van de Gieterij aan het eind van de tweede wereld oorlog verwoest. Waar ze ooit stonden bevindt zich nu de Artillerie; nieuwbouw met een klassieke uitstraling.

De naam van het grachtje 'de Gietkom' heeft (dus) te maken met die verdwenen Kanongieterij en de naam van het grachtje Maliegracht ("Korte Nieuwe Uitleg") met het balspel Pal Malie dat op het Malieveld gespeeld werd. Bijzonder is dat de Gietkom geen kades heeft. Aan beide lange zijdes staan gebouwen. De kades van de Maliegracht heten Nieuwe Uitleg en Houtweg.

De naam Smidswater is al wat ouder en heeft te maken met het feit dat hier (tot het begin van de 20e eeuw) veel paardenstallen waren en er hoefsmeden woonden en werkten. Enkele van de stallen bestaan nog, ze worden echter niet meer gebruikt als stal voor paarden. Één van de voormalige stallen wordt gebruikt als kunstgallerie, de anderen als garages.

Er staan enkele zeer mooie panden aan het water. Aan de kant van de oude stad zijn sommige panden ongeveer 400 jaar oud (de kade aan deze kant van het water wordt ook Smidswater genoemd). De kade op het eiland heet Nieuwe Uitleg. De huizen aan die kant van het water zijn allemaal na 1700 gebouwd.

Ook de bijzondere boogbrug is toen over het Smidswater gelegd (huidige brug is echter een replica uit de jaren '70 van de 20e eeuw).

De tweede brug, vlak naast de boogbrug (op de grens van Maliegracht en Hooigracht), is nu ongeveer 130 jaar oud (1866).


Vlakbij het vroegere Smidsplein, tegenover de Artillerie wordt (eind 2008) nieuwbouw neergezet. Er zitten appartementen in (tekening hieronder, rechts).

De oude situatie is op een foto te zien die ik in 2001 maakte (CFS-01). Een fraai pand. Niet afgebrand, niet ingestort... maar wellicht te klein om nog te verkopen of te verhuren. In 2013 was het al nodig om de begane grond (pui) geheel te vernieuwen (zucht). 


Nieuwbouw 2008/2009
Maliegracht
Richting Hooigracht
 

 


De Synagoge
 

Oude Grachten van Den Haag
17e en 18e eeuwse Grachten van Den haag
De Singelgracht

Gedempte Grachten te Den Haag

Het Zweedse Huis aan het Zieke

Het Spui

Haagse Grachten

eXTReMe Tracker