Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Februari 2004

Het (Oude) Centrum

De Plaats
(Voorplaetse van den Hove)

Johan de Witt

Noordeinde 6 / bij de Plaats



De Plaats is het oudste plein van de stad. Sterker nog, het plein is ouder dan Den Haag. Het was volgens sommige bronnen al een soort plein in 1097, de Voorplaetse van het eerste huis van de Graven van Holland in het Haagse Bos.

Aan het eind van deze eeuw kan men dus een groot feest geven op de Plaats.. 2097 bestaat het haagse Plein De Plaats 1.000 jaar !

Op dit plein is ontzettend veel gebeurd en nog steeds is het een levendig plein. Zomers vindt men er gezellige terrassen.

In de overige maanden worden er op sommige dagen helaas auto's geparkeerd. 

Het 'uiterlijk' van het driehoekige plein lijkt in de afgelopen eeuwen niet veel te zijn veranderd. De oudste gebouwen die er nu te vinden zijn, zijn rond 1740 gebouwd. Alleen de  gevangenpoort is veel ouder. De toren die er naast staat is echter van 1874. Rond de Plaats staan enkele gebouwen met Jugendstil kenmerken van beroemde architecten als De Wolf en Simons. Bij de smalle (trechter)punt staat één der fraaiste (Noordeinde 6) Jugendstil gebouwen van dit deel van de stad, het huis met de draakjes !. Hoewel hij eigenlijk niet bij De Plaats hoort, heb ik er links wel een foto van neergezet. Dit pand is in 1901 gebouwd (architect L. de Wolf) en begin 21e eeuw gecopieerd in Haagse Bluf.

Al voor 1100 stond hier het eerste "Haagse" huis van de Graven van Holland, dat werd 's Hage genoemd en lag bij de monding van de Beek (toen nog 'Haragha' genoemd). Dat jachtslot stond tussen (het huidige) Noordeinde en Kneuterdijk ter hoogte van Plaats 12. Het was een rustplaats voor de Graven wanneer zij van hun huis te Haarlem, via Leiden naar 's Gravenzande reisden.

Om het jachtslot op de Plaats stonden grote, dikke muren. Het Haagse Bos liep toen nog door tot aan deze muren.

Dit oude huis van de Graven kreeg in 1459 de naam "St. Joris" en werd een herberg. De stevige muren hielden het gebouw lang in stand. In 1697 werd het De Zwaan genoemd. Het was toen 6 eeuwen oud en werd uiteindelijk gesloopt om plaats te maken voor twee woningen in Renaissance stijl, die zelf 3 eeuwen later allang weer verdwenen zijn.

Het beeld dat het plein domineert (1918) is van Raadspensionaris Johan de Witt die hier, evenals zijn broer,  door de bewoners van Den Haag in 1672 (het "rampjaar") vermoord is. Hij wijst met  zijn rechterhand nog altijd naar de lokatie van de slachtpartij.

dhb915x.jpg (121388 bytes)

De gebroeders de Witt speelden een grote rol in de de Republiek ten tijde van het "eerste Stadhouderloze tijdperk". Toen het echter wat minder ging met de economie en de Republiek oorlog moest voeren tegen zowel Keulen, Munster, Zweden, Engeland en Frankrijk, had de bevolking snel zondebokken gevonden.

Kort daarna kwamen de Oranjes weer aan de macht (voorlopig nog als Stadhouders).

Vlak naast het standbeeld ligt de herdenksteen voor Aleid van Poelgeest, die (in de 14e eeuw)  eveneens op de Plaats vermoord is.

Een andere moord die hier plaatsgevonden heeft is de moord op de Engelse gezant (ambassadeur) in mei 1649.  (Zie voor meer details Geschiedenis, hoofdstuk 13)

Er zijn hier op de Plaats nog veel meer mensen 'vroegtijdig' aan hun eind gekomen, want aan de rand van de Plaats stond ook het schavot ("Groene Zoodje") van het Hof van Holland. Tot in de 18e eeuw werden doodvonnisen voltrokken op dat stenen schavot (ander halve meter hoog). Na 1719 werd het afgebroken omdat de rijke bewoners van de Vijverberg hadden geklaagd over het 'uitzicht'. Na 1719 werd incidenteel een schavot van hout opgericht als de doodstraf moest worden voltrokken.

Den Haag (Die Haghe)  had ook een 'eigen' schavot, dat was altijd al een schavot van hout, dat weer afgebroken kon worden. Dat schavot stond bij het Raadhuis.