Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

e-mail

 

English Deutsch

Mauritshuis

Index Nieuw op deze site Rondleidingen Oude Stad Uitgaan in Den Haag Links

Zie ook de hoofdstukken :

 

 

Den Haag

Het Mauritshuis

Architect(en) : Jacob van Campen & Pieter Post
Bouwstijl : Classicisme

Bouwjaar : 1638 / Herbouwd na brand: 1704-1720
Lokatie : Plein

Het Mauritshuis is genoemd naar Johan Maurits van Nassau Siegen, die het in 1637/'38 liet bouwen.

Johan Maurits van Nassau-Siegen (Geb. 1604 Dillenburg - Gest. 1679 Kleef) was een zoon van Jan VII 'de Middelste' van Nassau-Siegen (1561-1623) en Margaretha van Sleeswijk-Holstein.

Hij was een neef van Prins Frederik Hendrik en Prins Maurits. De grootvader van Johan Maurits I (Jan VI) was een broer van Willem van Oranje.

Johan Maurits was Landheer van het Graafschap Nassau Siegen (in 1652 werd dat een Vorstendom). Hij werd in 1637 door de West Indische Compagnie naar BraziliŽ gezonden, alwaar de Republiek enkele 'steunpunten' bezat (Hollands-BraziliŽ, met de Hoofdstad 'Refice').

Johan Maurits werd Gouveneur-Generaal van de Nederlandse gebieden aldaar. Noch Johan Maurits' kwistige begunstiging van kunsten en wetenschappen, noch zijn koortsachtige bouwactiviteiten, erg op prijs gesteld werden door de bestuurders van de op suiker en dividenden beluste commerciŽle onderneming.

Zonder twijfel vonden de Heeren-Negentien hun gouverneur-generaal een kostbare luxe, maar zijn populariteit en standing bij alle volksgroepen en lagen van de koloniale bevolking waren zo groot, en hij boezemde zijn tegenstanders zoveel ontzag in, dat het een aantal jaren duurde voor ze hem durfden te vervangen. Johan Maurits van zijn kant ergerde zich doorlopend aan de onwil of onmacht van de bewindhebbers om voldoende voorraden, geld en manschappen te zenden, hetgeen hem er meer dan eens toe bracht zijn ontslag aan te bieden.

 

Tegelijkertijd zorgde hij er voor vertegenwoordigers van de verschillende gemeenschappen in Recife verzoekschriften te laten indienen om hem in zijn ambt te handhaven, zodat het zeer onwaarschijnlijk is dat hij BraziliŽ werkelijk wilde verlaten, waar zijn positie immers in vele opzichten overeenkwam met die van een regende prins ( Bron: C. R. Box Dater - De Nederlanders in BraziliŽ 1624-1654, blz 186 )

Al in 1637/'38 had hij in Den Haag zijn Paleis laten bouwen. Het streng-Classicistische Mauritshuis werd ontworpen en gebouwd door Jacob van Campen en Pieter Post, de twee belangrijkste Hollandse architecten van hun tijd.

De Republiek heeft niet veel gewonnen met het terugroepen van Johan Maurits. De Brazilianen waren zo verbolgen dat ze steun zochten bij Portugal. Sinds de ”ontdekking” door de Portugees Marcos Cabral (1500 ) was BraziliŽ krachtens het verdrag van Tortisillas (1494) een Portugese kolonie. Er zijn nog twee invasies geweest van BraziliŽ. De invasie van 1624 liep binnen een jaar op een fiasco uit, de invasie van Pernambuco (1630) was echter wel succesvol. De WIC heeft dit gebied tot de Capitulatie van Taborda (1654) in bezit gehad. De Republiek kreeg toen een vergoeding van 4 milioen Cruzedos en liet voor dat geld haar aanspraken op het Braziliaanse gebied vallen.

Als de geschiedenis iets anders was verlopen zouden de Brazilianen wellicht Nederlands hebben gesproken.

Johan Maurits werd Stadhouder van Brandenburg en verbleef het grootste deel van het jaar in de stad Kleef. Zijn Haagse paleis gebruikte hij niet veel.

In 2004, 400 jaar na zijn geboorte zijn belangrijke vertegenwoordigers uit BraziliŽ, Nederland en Duitsland bij elkaar gekomen om hem te herdenken.

Zeker is dat hij het beeld dat de West Europeanen van Zuid-Amerika hadden heeft beÔnvloed doordat hij veel kunstwerken uit de nieuwe wereld mee nam (vaak ook schilderijen gemaakt / en boeken geschreven door Hollanders in die overzeese gebieden).

Na 1685 was het Mauritshuis lange tijd een 'Hotel van staat'.

Belangrijke buitenlandse gasten die op Staatsbezoek kwamen in de Nederlanden werden er 3 dagen lang vermaakt alvorens ze hun opwachting maakten bij de Staten-Generaal. Ze werden dan opgehaald door twee leden van de Staten Generaal en maakten met koetsen een korte ere ronde door de stad via Plein, Lange Poten, Hofstraat en arriveerde dan voor de Spuipoort. De valbrug ging omlaag en de stoet passeerde de eerste gracht (Hofsingel). Voorbij de Spuipoort lag nog een gracht en ook daar werd de ophaalbrug neergelaten. De stoet passeerde de tweede poort en kwam dan op het Binnenhof. Daar werd de gast met veel pracht en praal onthaald door de Regeringsleiders van de Republiek. Stadhouders van Oranje, of (gedurende de stadhouderloze tijdperken), Raadspensionarissen.

 

De Britse ambassadeur William Temple werd in 1668 met 80 koetsen en 406 mensen opgehaald uit het Mauritshuis. Het was ťťn van de meest indrukwekkende optochten die Den Haag gezien heeft.

Sinds de 19e eeuw is het Mauritshuis een museum. Het ligt naast het Binnenhof en is gedeeltelijk in de Hofvijver gebouwd. Al in 1900 waren er gidsen die Engels, Frans en Duits spraken. Dat was voor de bezoekers van Den Haag een prettige verrassing.

Het gebouw ligt er nog bijna precies zo bij als zo'n kleine 400 jaar geleden. Toch is het in 1704 door brand zwaar beschadigd. Pas in 1720 was de herbouw voltooid. Het lijkt er daarbij op, als de oude bouwtekeningen met prenten en foto's van na 1720 worden vergeleken, dat het gebouw (zonder een etage toe te voegen) wellicht iets hoger is geworden.

Omstreeks 1740 ging een gebouw aan het Plein, naast het Mauritshuis in vlammen op. Het was een Classicistisch huis van de heer van Nieuwkoop (bekend van het Hofje aan de Prinsegracht), dat in die tijd al was opgesplitst in twee kleinere panden

Tussen het Binnenhofcomplex en het Mauritshuis ligt het laatste stukje slotgracht dat nu nog over is van een prachtig dubbel grachtenstelsel dat om het Binnenhof heen lag. Deze grachten begonnen en eindigden in de Hofvijver. Hoewel ze voor een gedeelte hersteld zouden kunnen worden, zijn daar nog geen concrete plannen voor. Op de tekening hieronder is de oorspronkelijke slotgracht duidelijk te zien.

Het Mauritshuis is gebouwd in Classicistische stijl. Het is niet het enige huis in deze prachtige bouwstijl dat men in deze hoek van Den Haag vindt. Aan de Korte Vijverberg staan de indrukwekkende St. Sebastiaansdoelen en op het Buitenhof vindt men Noyelleshuis (of "Vijverhof").

Ooit stond op het Plein het allermooiste voorbeeld van deze bouwstijl, het woonhuis van Constantijn Huygens. Dat is helaas gesloopt in 1875. De standbeelden die op het dak stonden van dat indrukwekkende pand zijn nu te zien in de tuinen van het Gemeentemuseum van Amsterdam.