Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

e-mail

 

Pagina's over Den Haag

English Deutsch

Haagse Hofjes

Index Nieuw op deze site Rondleidingen Oude Stad Uitgaan in Den Haag Links

Zie ook de hoofdstukken :

Hoewel het nu bijna vergeten oases zijn in de drukke (binnen)stad, woonde een kwart (!) van de Haagse bevolking 150 jaar geleden nog in een Hofje. Amsterdam heeft nog 47 Hofjes, Leiden 37 en in Haarlem zijn er nog 19. In Den Haag zijn er nog meer dan 100 (waarvan meer dan 20 in de wijk Scheveningen). Het is met recht een Hof-stad.

Er zijn eigenlijk drie 'soorten' Hofjes in Nederland, maar Den Haag heeft daarnaast enkele groepen Hofjes die nergens anders in Nederland voorkomen.

Tijdens de 80-jarige oorlog zijn veel Rooms Katholieke gebouwen in Den Haag met de grond gelijk gemaakt. Er is in Den Haag dan ook geen Begijnenhof (meer). Er is wel een "Bagijnestraat". Op deze lokatie lag tot 1572 een groot klooster (St. "Maria in Galilea"), met bijbehorend Begijnhof. Om bij dit hof te komen moest men door de zogenaamde "Susterepoort". Tijdens de tachtig jarige oorlog vluchtten de zusters naar Utrecht en werd het klooster totaal vernietigd. Na 1572 was er niets meer van over. Stenen, hout en glas waren door bewoners (en plunderaars) van de stad meegenomen. Wat restte was een lege zandvlakte. Na 1590 begon men er huizen te bouwen en veel later, in 1746, verrees op het voormalige weeshuisterrein het Logement van Rotterdam.

Een tweede Begijnhof lag op de plaats waar nu het Grote Marktplein ligt. Ook dit Hofje behoorde bij een klooster (St. Elizabehtsconvent). Omstreeks 1584 is ook dat klooster in vlammen opgegaan. 

Indien u op de links naast de foto's klikt komt u op pagina's met foto's en meer informatie. Over het Hof van Wouw is (al) een aparte pagina gemaakt, omdat het een heel bijzonder Hofje is, waarvan u -tegen betaling- de unieke tuin (in 17e eeuwse landschapsstijl) kunt bezoeken. 

 

 

Bagijnstraat

Wat is een Hofje ?

Het woord "Hof" is een oud Hollands woord. Het betekent "Tuin". Denk in dat verband maar aan de Bijbelse "Hof van Eden" en de "Keukenhof"

Hofjes zijn (tegenwoordig vaak afgesloten) leefgemeenschappen. Vaak staan (kleine) woningen van eenzelfde architectonische opzet rond een binnentuin. 

Deze tuin is (was) vaak door middel van muren en een poort afgesloten van de openbare weg, waardoor de woningen niet zomaar te bereiken zijn. Het oudste Hof van Nederland is het Bakenessehof (Camer) te Haarlem uit 1395.

Er zijn in Nederland drie duidelijke soorten Hofjes te onderscheiden. In Den Haag komen daar echter nog enkele typen bij : De Vissershofjes, de onder-officieren hofjes en de hofjes van de medewerkers van het Koninklijk huis. Deze hofjes stammen uit de 19e (begin 20e) eeuw.


Zelf wonen in een Hofje ? : http://www.haagseverenigingvan1854.nl/ [Externe Link]

 

Begijn of Bagijnhofjes

Begijnhofjes zijn het oudste type hofjes in Nederland. Den Haag heeft er een paar gehad, maar deze zijn in of kort na de 80 jarige oorlog (16e/17e eeuw) afgebroken. De straatnaam Bagijnstraat (zijstraat Lange Poten) herinnert nog aan zo'n verdwenen hofje.

De bewoonsters van deze hofjes (Begijnen) waren ongehuwde Katholieke vrouwen die -veelal- niet waren aangesloten bij een kloosterorde. Begijnen waren niet afhankelijk van de gunsten van de stichters. Zij voorzagen in hun eigen levensonderhoud. In het Hofje was veelal een kerk of kapel aanwezig. Begijnhofjes zijn zelfdzaam in Nederland. Je vindt ze nog in een paar steden, zoals Breda (1533), Delft en Amsterdam.

 

Liefdadigheidshofje & Exploitatiehofjes

Noordeinde Liefdadigheidshofjes stammen veelal uit de 17e en 18e eeuw. Er zijn er nog een paar van in Den Haag. De Stichting van zo'n hofje werd meestal betaald uit de nalatenschap of schenking van een vermogende dame of heer. Het Rusthof aan de Parkstraat is een Liefdadigheidshofje uit de 19e eeuw. Daar is het ook de voorloper van het Bronovo Ziekenhuis begonnen.

Exploitatiehofjes kent Den Haag ook. Dat waren hele andere hofjes dan de Liefdadigheidshofjes. Ze bevonden zich achter woonhuizen, waarbij de bewoner van zo'n aan de straat gelegen woonhuis geld (huur) ontving van de hofbewoners in zijn (voormalige) achtertuin. De oudste hofjes van dit type vinden we bij (achter) het Noordeinde (Severie, Anno 1768) en de Denneweg

Zie hoofdstukken :

 

  19e eeuwse hofjes
De meeste hofjes in Den Haag zijn in de 19e eeuw gebouwd. Van Liefdadigheid was geen sprake meer. Den Haag had meer dan 700 hofjes in 1920 !!! De meeste daarvan zijn wegens bouwvalligheid afgebroken. Helaas zullen ook Hofjes in de Rivierenbuurt en en in de buurt van station Hollands Spoor de komende jaren verdwijnen, om plaats te maken voor nieuwbouw (zonder Hof kenmerken).

De overgebleven exemplaren (nog altijd meer dan 110) zijn zeer geliefde woonlokaties in en om de binnenstad.

 

Verdwenen Hofjes

 
  • Binnenkort foto's van verdwenen hofjes