Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Grote (of Groen) markt in 1650

Haagse Marktpleinen

Grote markt
(voorheen Groenmarkt)
(Centrum)

 

 

 

"Men kan zich geen drukker, luidruchtiger, roezemoeziger tooneel voorstellen, dan onze groote markt en Prinsegracht op een zomermaandag. Het geheele pein en het gansche gedempte gedeelte der Prinsegracht is overdekt met kraampjes, uitstallingen en kruiwagens, die slechts eene reeks smalle doorgangen laten, waar de koop- en kijklustige  burgerij zich in bonte verscheidenheid verdringt en dooreen krioelt". Johan Gram (journalist), 1881

Begin 2015 wordt de trap van Grote Marktplein naar tramtunnel aangepast. De ronde vorm verdwijnt waardoor het plein weer iets groter wordt (meer ruimte voor terrasjes en evenementen. De werkzaamheden starten januari 2015.

Het uiterlijk van de zogenaamde Grote Markt is in de laatste paar honderd jaar een paar keer veranderd.

Sinds de 17e eeuw was dit het belangrijkste marktplein van Den Haag. Voor die tijd (vanaf ongeveer 1450) lag er echter een groot nonnenklooster (St. Elizabehtsconvent). Ter hoogte van de Laan  stond een kapel. De Laan heette oorspronkelijk Zusterlaan, omdat de nonnen er regelmatig doorheen liepen.

In 1584, het jaar waarin Willem van Oranje werd vermoord, brandde het St. Elizabethsconvent af en tegelijkertijd ook vrijwel alle huizen aan de Vlamingstraat. Dit was geen toevallige brand, maar had te maken met de plunderingen tijdens de eerste jaren van de Nederlandse onafhankelijkheidsoorlog (tegen Spanje). Na de brand ontond ruimte voor woningbouw. Er werden mooie panden gebouwd, zoals de Boterwaag. Hier werden zuivelproducten opgeslagen en verhandeld. De boeren uit het Westland kwamen met hun producten over de Loosduinsevaart en de "Nieuwe Prinsengracht" die onder het marktplein doorliep en aansloot op de zustersloot (Lutherse Burgwal). 

Het marktplein was tot 1745 nog redelijk klein en werd Groenmarkt genoemd. Omstreeks 1745 werd een deel van de woningen  afgebroken en zo ontstond het grote marktplein dat we nu nog kennen en de naam Grote Markt kreeg.

In de jaren '60 van de vorige eeuw zijn er nog wel enkele winkels op het plein gebouwd. Deze zijn 20 jaar later (omstreeks 1985) weer afgebroken. 

Grote Markt in 1770
 

Langs de Prinsegracht bevonden zich nog meer markt-terreinen en twee grote Handelshuizen : De Boterwaag en het Koorenhuis.

Haagse markten (beschreven in 1850) :

  • Veemarkt: maandag (Grote Markt)
  • Paardenmarkt: 1 dag in mei (Lange Voorhout)
  • Paardenmarkt:  1 dag in juni (Lange Voorhout)
  • Paardenmarkt: 1 dag in september (Lange Voorhout)
  • De Kaasmarkt:  1 dag in augustus (Grote Markt)
  • De Kaasmarkt: 1 dag in oktober (Grote Markt)
  • Koorenmarkt: maandag en vrijdag (Korenbeurs)
  • Botermarkt: maandag en vrijdag (Boterhuizen)
  • Vleesmarkt: maandag en vrijdag (Varkenmarkt)
  • Bloemenmarkt: maandag en vrijdag (Prinsegracht & K. Beestenmarkt)
  • Groentemarkt: maandag t/m zaterdag (Dagelijkse Groenmarkt)
  • Groentemarkt: maandag en vrijdag (Prinsegracht zuidoever)
  • Fruitmarkt: dagelijks op de westoever van het Spui
  • Fruitmarkt: maandag en vrijdag (noordoever Prinsegracht)
  • Aardappelenmarkt: maandag t/m zaterdag (westoever van het Spui)
  • Aardappelenmarkt: maandag t/m zaterdag (Schedeldoekshaven)
  • Aardappelenmarkt: maandag t/m zaterdag (Noordwal)
  • Aardappelenmarkt: maandag en vrijdag (zuidoever Prinsegracht)
  • Koolmarkt: maandag en vrijdag (Brouwersgracht)
  • Riviervismarkt: dagelijks bij de Grote Kerk
  • Wei-Varkensmarkt: maandagochtend (Varkensmarkt)
  • Spoelings-Varkensmarkt:maandag en vrijdag (Brouwersgracht)

Omstreeks 1900 werden de meeste Haagse grachten en binnenhavens gedempt. Dertig jaar na die demping werd de markt zelf verplaatst naar een ander plein aan de toenmalige rand van de -snel groeiende- stad; het Hobbemaplein.

In de oude panden aan de rand van het plein kwamen in de jaren '80 populaire café's zoals de 'Zwarte Ruiter', "de Boterwaag", 'September' en de Engel (thans Zeta). In 2001 opende het Paard Op Hol zijn deuren in het voormalige Get Down café. Dit omdat de verbouwing van het beroemde "Paard (van Troje)" op de Prinsegracht is uitgelopen. De Grote Markt is thans één van dè uitgaansplekken in de stad.

Om de hoek (Grote Marktstraat) bevindt zich, in één van de laatste oude panden van de Grote Marktstraat, Restaurant-Café "Rootz". Óók een topper !

De Grote Markt  is sinds 1990 in de zomer één van de populairste lokaties van de stad. In 2000/2001 zijn enkele panden op de hoek Prinsegracht, Grote markt opgeknapt.

Er is de laatste jaren sprake van een soort neo-historisatie. In diverse Nederlandse historische binnensteden begint men de wonden die de jaren '50 t/m '90 van de 20e eeuw zijn ontstaan te repareren. Voor Den Haag zou het goed zijn als de foeilelijke panden aan de Zuidzijde (Kijkshop, Kwantum en de verlichtingszaak) tegen over de Grote Markt zouden worden vervangen door historiserende nieuwbouw die lijkt op wat in het midden van de 20e eeuw is gesloopt..

Diverse ondernemers in de (tussen Grote- en Groenmarkt gelegen) Schoolstraat zijn bezig geweest om de Schoolstraat weer terug te brengen in de sfeer van begin 1900. De gemeente moedigt dit initiatief (gelukkig) aan.

We zijn tegenwoordig weer zuinig op prachtige pleinen, zoals de Grote Markt.

De (verdwenen) Zuidzijde
De Zuidzijde.