Stand van zaken in andere steden (2005)
December 2002:
Water keert
terug in Breda
In juli 2001 is de Nota "Verkenning Herstel
Waterstructuren" opgesteld door de Gemeente Den Haag. Net als in andere steden zal in
Den Haag wellicht gekozen worden voor het (beter) bevaarbaar maken van de Haagse
Grachtensingel.
(Herstelde) grachten en binnenhavens zijn een enorme
stimulans voor de lokale economie en zullen de middenstand en bewoners van een oud centrum
veel goed doen. Grachtensteden als Delft en Amsterdam bewijzen dat natuurlijk al jaren.
Veel Nederlandse steden zijn de laatste 100 jaar -een groot
aantal- van hun grachten kwijt geraakt (demping). Er zijn steden die daar nu spijt van
hebben en daar wordt nagedacht over ontdemping : In Utrecht en Kampen is men al verder,
daar zijn de graafmachines al begonnen. In de Utrechtse Weerdsingel
(West) staat sinds augustus 2001 weer water !
In Gouda waren de grachten nog grotendeels in tact, maar
waren ophaalbruggen vervangen door vaste exemplaren en sluizen niet langer optimaal
bruikbaar, zodat schepen het centrum niet konden bereiken. Daar wordt nu aan gewerkt. Veel
vaste bruggen zijn al vervangen door bruggen die kunnen worden geopend en ook de sluizen
worden aangepast.
In Drachten is men in februari 2002 begonnen met de
ontdemping van de gedempte Vaart.
Andere steden hebben eveneens plannen gemaakt om grachten
te heropenen: Meppel, Assen, Breda (start ontdemping Haven en Grachten in 2003) en tevens
Amsterdam (de Palmgracht).
Ook Rotterdam heeft recentelijk 45 miljoen gulden
uitgetrokken om de (19e eeuwse) Singelstructuur in oude glorie te herstellen. Daarnaast
zal Rotterdam enkele Stadsgrachten ontdempen en prominent 'in beeld' gaan brengen.
Dat wil zeggen meer zichtbaar en manifest maken van het
water in het Laurenskwartier. Op twee plaatsen is dit motto van cruciaal belang. Op de
Vlasmarkt kan de Hoogstraat (weer) brug worden. Op de Grote Markt kan door het uitbreiden
van het water de Groene Rotte de Binnen Rotte bereiken.
Buiten Nederland zijn in het Deense Arhus en in
Birmingham (succesvolle) ontdempingen uitgevoerd. In Arhus gaat het om één herstelde
gracht, in Birmingham zijn het er veel. Men is daar al 20 jaar bezig en gaat er nog steeds
meer door.
Door het centrum van Arhus heeft in het
verleden altijd een gracht door het centrum gelopen. Na de 2e wereldoorlog is deze gedempt
om een grote
winkelboulevard aan te kunnen leggen. In de jaren '90 heeft men besloten
de gracht opnieuw aan te leggen omdat de "winkelboulevard" een weinig
gezellige en armoedige indruk maakte. Een belangrijk onderdeel van het
project was het verkeer om deze "boulevard" heen te leiden. Het project is
volgens de lokale VVV geslaagd. De gracht heeft de gezelligheid teruggebracht in dit deel
van de binnenstad en de bezoekersaantallen aanzienlijk verhoogd
(informatie en foto's S. Nijssen).
Amsterdam staat bekend als Grachtenstad, maar er is geen
stad in Nederland waar zoveel grachten zijn verdwenen als Amsterdam. Die stad verloor
tussen 1850 en 1950 maar liefst 70 (zeventig) grachten ! De meeste daarvan in de Jordaan.
In sommige steden heeft men gedempte grachten al terug. In
Kruine, Woudrichem en Gorinchen bijvoorbeeld.
In Kruine werd een kanaal ontdempt en in Gorinchem en
Woudrichem restaureerde men de oude Havens en maakte ze beter bereikbaar voor schepen.
Meer informatie over de 'water-projecten' in Nederland :
Aan al deze projecten zijn natuurlijk (hoge) kosten
verbonden, maar de opbrengsten zijn -op de lange duur- dusdanig dat dit soort projecten
eigenlijk ook in Den Haag zouden moeten worden uitgevoerd. Wellicht dat
R. Meijer bij zijn ontwerp rekening kan houden met water. Water hoort bij Nederland, Water
hoort bij Den Haag.
Men spreekt in Breda van een verdwenen monument, in Den Haag is dat echter net zo goed zo.
Heropening van enkele 'verdwenen' Haagse Grachten
(oude versie)
In het plaatsje Kuinre heeft het herstel van een gedempte
waterweg veel winst gebracht.
Op voortouw van de heer G. van der Veen werd
al in de jaren '80 een plan gemaakt om de Linde (en daarmee de vaarverbinding met het
Merengebied van Friesland) te ontdempen. Dit particuliere initiatief wist de aandacht van
de media te trekken en maakte velen enthousiast. Dit resulteerde in een
samenwerkingsverband tussen het rijk, de provincie Overijssel en verschillende gemeenten
zodat in het voorjaar van 1990 voor het eerst van de nieuwe 'historische' vaarverbinding
gebruik gemaakt kon worden. Jaarlijks besteden vele toeristen zo'n 400.000
gulden in het kleine Kuinre.
Dit heeft onder meer geleid tot nieuwe
initiatieven en ontwikkelingen waarbij de plaatselijke bevolking, de middenstand en
verenigingen betrokken zijn. Ook de plannen van de gemeente Drachten om de Drachtstervaart
in het stadsbeeld terug te brengen vinden doorgang. De in 1963 gedempte Drachtstervaart
krijgt een belangrijke plaats in een nieuw te ontwikkelen woonwijk.
Water draagt in hoge mate bij aan een leefbare
stad en dat besef groeit steeds meer.
Bron : Heemschut monumenten
In de Haagse Gemeenteraad zijn CDA,
Leefbaar Den Haag, D66 en de Stadspartij voor heropening van enkele gedempte grachten. Ook
binnen de PvdA zijn voorstanders van heropening te vinden.
Heropening van enkele
gedempte Haagse Grachten ?
Oktober 2000: Den Haag: PVDA & CDA dienen
een motie in waarbij B&W van Den Haag wordt verzocht een studie te starten om te zien
of heropening van Brouwersgracht en een gedeelte van de Prinsegracht (technisch en
financieel) haalbaar is. Een soort gelijke studie wordt al uitgevoerd m.b.t. de Stille en
Amsterdamseveerkade(s/n).
Zomer 2002 : Het is stil geworden in Den
Haag voor wat betreft ontdempingen.
De gemeente lijkt prioriteit te geven aan het autoverkeer dat dwars door de binnenstad
blijft rijden. Voor "nieuw" water lijkt weinig ruimte te zijn.
Standpunt
van het ministerie van LNV : Steeds meer gemeenten hebben plannen om de
gedempte grachten weer uit te graven. Grachten passen beter bij de huidige tijdgeest; ze
geven een binnenstad een zekere charme en hebben een belangrijke recreatief-toeristische -
en daarmee economische - functie.
Prov.
Zuid Holland wil (o.a.) i/d steden meer ruimte voor water. (april 2001)
Van de Voorpagina v/d de Kamerkrant
Haaglanden (KvK):
Water zal meer dan voorheen beslag leggen op de ruimte in onze regio. De Provincie
overweegt zelfs om 10 (tien) procent van Zuid-Holland de bestemming water te gaan geven.
Dat komt te staan in de nieuwe nota Planbeoordeling. De provincie heeft een centrale rol
in het nieuwe waterbeleid.
Geen dijken verhogen, maar meer ruimte om water permanent of tijdelijk op te vangen.
In de nieuwe nota van de provincie Zuid-Holland wordt gesproken over een redelijk zware
eis van 10 procent van de stedelijke en glasbouwgebieden dat bestemd moet worden voor het
water.
Volgens mij kunnen grachten hier
toch ook aardig bij helpen. Wellicht wil (ook) de provincie een eventueel grachtenplan
graag financieel ondersteunen.
Volgens de provincie is niet alleen
de oppervlakte van de waterbergingen van belang, maar moet het water ook kunnen stijgen.
Dat zou een probleem zijn in veel steden, maar aangezien Den Haag aan zee ligt kan er bij
laag water snel en doeltreffend 'gespuid' worden.
Kampen:
In Kampen is men in 2001 begonnen met het ontdempen van
de oude Haven. Medio 2002 moet die haven in zijn oude glorie hersteld zijn.
Over een paar jaar zal het vervolgens mogelijk worden om de gracht die door Kampen loopt
weer vanuit de haven te bereiken.
Bron : Gemeente Kampen
