Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door : Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Oude Stad Uitgaan in Den Haag Links
Noord Singelgracht

Haagse Grachten

Zieke

Willemsvaart

Hofsingel

 


Den Haag als echte "Grachtenstad", dat is nu, aan het begin 21e eeuw, wellicht moeilijk voor te stellen. Wie aan Den Haag denkt, die denkt eigenlijk niet meer aan grachten.

"Heeft Den Haag Grachten dan ? "

De Haagse grachtengordel (al 400 jaar oud) is nog altijd  redelijk onbekend, toch kunt u er heerlijk varen (o.a. met Rondvaart "rederij" de Willemsvaart ).

Den Haag was tot het midden van de 19e eeuw -net als Delft, Leiden en Amsterdam- een echte Hollandse stad (hoewel het pas in 1795 als stad erkent werd en niet eerder dan 1806 stadsrechten kreeg) met grachten, binnenhavens en aan het water gelegen marktpleinen. De commerciŽle boottochten met toeristen begonnen hier al halverwege de 19e eeuw (!).

De Haagse Prinsegracht werd zelfs door velen beschouwd als de mooiste gracht van Europa (en dus eigenlijk de wereld, want buiten Europa vindt men niet veel grachten)

De meeste Haagse grachten (waaronder de genoemde Prinsegracht) zijn tussen 1640 en 1905 gedempt, maar ook nu zijn er -gelukkig- nog enkele mooie grachten aan de randen van het oude centrum te vinden.

Zie Foto's van de nog bestaande :
Haagse Grachten [1]
Haagse Grachten [2]
Haagse Grachten [3]
Kanalen naar Scheveningen

Boten op de Haagse Grachten

Ontdek de Haagse grachten met de Willemsvaart


We kunnen de (voormalige) Haagse grachten in drie 3 groepen onderverdelen.

  1. De oude grachten
    -Spui (Zieke), Voldersgracht & Lange Gracht
    -Hofsingels
  2. De 17e en 18e eeuwse grachten
    -Prinsessegracht, Herengracht, Pauwengracht en Statengracht
    -Middelste Gracht, Bierkades, Veerkades, Mauritskade, Gietkom,

    -Smidswater, Hooigracht, Turfgracht.
    -Paviljoensgracht, Lutherse Burgwal
    -Prinsegracht en Brouwersgracht
  3. De Singel(s)gracht

In de eerste plannen voor het vernieuwde Wijnhavenkwartier was sprake van herstel van de (een) nieuwe gracht langs de Turfmarkt. Begin 2002 is die gracht weer geschrapt. Toen is er nog even nagedacht over de afbraak van een deel van het Prins Bernard Viaduct, het herstellen van de gevelwand Oranje Buitensingel en het verwijderen van de overkluizing aldaar, zodat schepen via de Zuid Oost Singelsgracht en de Oost Singelsgracht naar de Prinsessegracht kunnen varen. In 2004 is een deel van de overkluizing inderdaad opgehoogd. Schepen die ongeveer (tot) 90cm boven het water uitsteken kunnen nu weer helemaal om de oude stad heen varen.

Ook heeft de gemeente laten uitzoeken of de Brouwersgracht (omstreeks 1900 gedempt) terug zou kunnen keren. De bewoners zijn daar over geÔnformeerd en een groot deel van hen was enthousiast. Toch is eind 2003 besloten ook die gracht niet te heropenen. Het verkeer kreeg voorrang (en veel bewoners en winkeliers vertrokken).

Hofvijver, 18e eeuw Westsingelgracht
Zuid Oost Singelsgracht West Singelsgracht
Haagse Beek (Gedempte) Spui
Zuid Singelgracht Zuid Singelgracht
 

Spui, Voldersgracht, Lange Gracht

De oude grachten werden omstreeks 1300 gegraven. Het water dat via de Haagse Beek bij de Hofvijver komt, werd tot de 19e eeuw via het Spui afgevoerd naar de Haagvliet. Spui en de gracht die we nu 'Zieke' noemen zijn omstreeks 1345 gegraven.

Hofsingels, circa 1600

Langs het Spui werden al snel huizen gebouwd en er werden omstreeks 1400 twee nieuwe grachten bij gegraven : de Lange Gracht (nu Gedempte Gracht & Gedempte Burgwal) en de Voldersgracht. In de omgeving van die grachten ontstond een levendig (Laken)industrie wijkje. De graven van Holland stimuleerden de economie van dit Haagse wijkje door bewoners van Den Haag bepaalde tol- en belastingvoordelen te verlenen.

De grachten zelf werden belangrijke transportroutes. Het Spui bleef echter ook heel belangrijk voor de afvoer van het water van de Hofvijver en de Hofsingels.

Hofsingels

Om het kasteel stonden hoge muren en er lagen twee brede hofsingels, die half rondliepen en aansloten op de Hofvijver. Op het eilandje tussen de twee singels stond de indrukwekkende Spuipoort, met aan weerszijden hoge muren.

Van bovengenoemde waterwegen is alleen nog maar een heel klein stukje van de Hofsingel (tussen het torentje van de Minister President en het Mauritshuis) open, de rest is gedempt tussen 1640 (Voldersgracht) en 1905.

Omstreeks 1550 was van demping nog geen sprake. De Spui gracht werd in die periode zelfs enkele meters breder gemaakt.


Dat de Haagse grachten nog springlevend zijn bewijst het relatief hoge aantal bezoekers aan deze pagina. Sinds juni 2004 kan er weer helemaal worden rondgevaren op de Haagse Grachtengordel. Schepen tot 1m10 (hoog) kunnen in een uur tot anderhalf uur om de binnenstad heen. Uitstapjes over de kanalen zijn eveneens mogelijk en maken van een tocht over de nog bestaande Haagse Wateren iets heel bijzonders.


Foto's van de Haagse Grachten [1]
Foto's van de Haagse Grachten [2]
Foto's van de Haagse Grachten [3]

Grachten in andere steden

De Haagse Grachten beschreven
De Haagse Rondvaart
De Kanalen naar Scheveningen

Grachten Amsterdam (Externe Link)