Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door : Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Het (Nieuwe) Centrum
van Den Haag

Grote Marktstraat

06-01-15

dhc406z.jpg (66524 bytes)


Markies


Sythoff

 

 

 

Persoonlijk vind ik dat de doorbraken in het oude centrum (begin 20e eeuw) en de dempingen v/d grachten nooit hadden moeten plaatsvinden, maar dat is achteraf kijken en zien wat er gebeurd is.

Terugkijken en leren had men in de jaren '80 van de 20e eeuw nog kunnen doen. Toen had men daar alsnog voor kunnen kiezen en de fouten van het verleden kunnen herstellen. Men had een "nieuw centrum" buiten de singels kunnen bouwen (Nieuw Laakhaven). De warenhuizen bij de huidige Megastores, het stadhuis op de lokatie van de Haagse Hoge School en de ministeries allemaal langs de Neherkade. Dan had het oude centrum niet zo'n last gehad van verkeerstromen en had de stad haar grachten terug kunnen krijgen.

Den Haag werd rond 1850 beschouwd als één van de mooiste steden van Nederland. Rotterdam stond op nummer één. Dat was tot 1850 een prachtig mooi stadje, maar ook dat was al vóór het bombardement van 1940 veranderd. Ook daar hadden dempingen, doorbraken en een spoorlijn dwars door het centrum, bijna letterlijk roet in het eten gegooid.

Het waren andere tijden, andere inzichten.

De Grote Marktstraat en de Jan Hendrikstraat werden gecreëerd door ontzettend veel moois te slopen. Het heeft vervolgens bijna 100 jaar geduurd voordat de Grote Marktstraat 'iets' werd.

En eerlijk is eerlijk : De straat straat heeft vanaf 2008 (uit)eindelijk (toch) wat allure gekregen. De Grote Marktstraat begon vanaf dat moment ergens op te lijken !

In de komende jaren wordt er nog heel wat werk verricht. Een Zuid-Afrikaanse architecte (woonachtig in Nederland) is gevraagd na te denken over de nieuwe inrichting van de straat. Wordt dus nog vervolgd. In 2013 zijn drie nieuwbouwprojecten aardig op weg. De mooiste van de drie vind ik zelf de Markies, op de hoek van de Wagenstraat. Deze krijgt Antwerpse Allure en past daarmee prima naast P&C en Bijenkorf.

Het gebouw er tegenover (Sythoff City) zal ook worden aangepakt (en is daarmee project nummer 4 !) en worden ontdaan van zijn (lelijke) buitenkant. Net als Bijenkort en de Markies krijgt het ronde vormen en enkele enorme ornamenten in de vorm van Ooievaars. Na voltooiing van de Markies, de Nieuwe Passage, Sythoff City en (vlakbij) de Amadeus, is eigenlijk alleen het Zeeman gebouw nog een rotte kies.

De geschiedenis van de omgeving staat op de pagina over de Spuistraat en Vlamingstraat.

In het kort : De Grote Marktstraat kwam in de plaats van enkele steegjes (Gerbrandstraatje, Groenendalsteegje) en een grachtje (Raamgracht).

Hoe gezellig een binnenstad met smalle straten kan zijn zien we in andere steden : Alkmaar, Maastricht, Haarlem. Hoe kil en koud de ondoordachte doorbraken zijn zien we helaas in de grote steden. Die steden wilden het voorbeeld van Praag en Antwerpen volgen, maar dat lukte niet echt.

Sinds eind jaren '90 probeert het huidige gemeentebestuur het centrum weer tot leven te brengen met het plan "Binnenstad Buitengewoon" / "De Kern Gezond". 

Dat heeft een positief effect op de stad.

De gemeente doet haar best om de Grote Marktstraat om te toveren in de wandelboulevard die het begin 20e eeuw al had moeten worden. De tram (Randstadrail) is onder de grond verdwenen en ook de auto's zijn vrijwel uit het straatbeeld verdwenen (bevoorradingsverkeer blijft mogelijk en lastig).

Tijdens het Grachtenforum (februari 2001) kwam naar voren dat de gemeente oorspronkelijk plannen had om de grachten te herstellen. Dat was in de jaren '80 van de vorige eeuw. Enkele jaren later werd besloten om een tunnel te maken : De 'tramtunnel'.

Den Haag wilde een autotunnel, maar de landelijke politiek wilde alleen subsidie geven voor een tramtunnel. Jammer.

De tunnel wordt sinds oktober 2004 gebruikt door trams en auto's (parkeergarage).

 

In de Grote Marktstraat staan nog twee oude huizen. Het zijn de mooiste panden van de hele straat. Er is al jaren een (goed) restaurant in gevestigd, Roots.

Eveneens mooi om te zien zijn Bijenkorf (1926) en het daar tegenover gelegen P&C (1980).

Architect van Peek en Cloppenburg (stijl : Haagse school, met wat traditionele neo-invloeden) was Henri J. W. Thunnissen (geboren op 19 juni 1890 te Nijmegen), in samenwerking met J.H. Hendricks. Thunissen is ook bekend van de schoolgebouwen rond het Louis Couperusplein in Den Haag.

Architect van de Bijenkort (stijl : Amsterdamse school) was P. Kramer (geb. 17 augustus 1881). Kramer ontwierp tevens vele bruggen in Amsterdam en het Scheepvaartshuis in die stad.

De Haagse Bijenkort is een voorbeeld van Amsterdamse School. Hoewel de beroemde Berlage het graag anders had gezien koos de Bijenkorf-directie begin 20er jaren voor Kramer als architect voor het Haagse gebouw, dat als bijnaam "Paleis der Levensvreugde" heeft gekregen. Het is in 1926 het eerste Nederlandse gebouw met roltrappen. De huidige directie probeert fraaie zaken die in de afgelopen 40 jaar zijn weggerenoveerd weer terug te brengen. Vooral het trappenhuis en het 'glas in lood' zijn adem benemend mooi.

 

Vlakbij de mooie gebouwen van de Bijenkort en P&C is een paar jaar geleden de Grand Marché neergezet.

Grande Marché heeft veel rondingen en glas. Er is waarschijnlijk vluchtig gekeken naar de Bijenkorf. Het is echter geen aanwinst voor de stad.

In de Raamstraat is gelukkig een stuk van een monumentale Jugenstil gevel blijven staan.

Architectenbureau Cees Dam is verantwoordelijk voor het ontwerp van Grande Marché.

Schuin tegenover Grand Marché is in 2000 Barbara Plaza gebouwd.

In november 2007 is de Spuimarkt geopend. Dat gebouw is in mijn ogen één van de mooiste na oorlogse gebouwen aan de Grote Marktstraat. Er in vindt men een fitness-studio, een drietal supermarkten, kledingzaken en (openend in 2008) een bioscoop. 

Hieronder wat foto's van de Grote Marktstraat na de herinrichting (mei 2005).

In 2013 is men hard bezig met sloop en herbouw. Enkele beton kolossen zijn (voor een deel) al verdwenen en er zijn nieuwe panden voor in de plaats gekomen en een verlengde Passage.

gmstz.jpg (76437 bytes)

Het is duidelijk, als de binnenstad er nog zo uit zag als hierboven op de foto zichtbaar is, dan zou het aantal bezoekers van de Binnenstad ENORM zijn geweest.

Geen van de panden op de foto (1925) hierboven heeft de slopershamer kunnen ontwijken, op wat panden ' in de verte' na. De Grote Marktstraat bestaat nog niet, de panden aan het eind van de straat liggen bij de Spuistraat.

Scala (hoogste pand rechts) en de gebouwen daar rechtsvan moesten wijken voor een parkeerplaats. De panden links van Scala gingen neer ivm de bouw van de Bijenkorf. De winkels en huizen links moesten wijken voor smakeloze nieuwbouw.

Maarten van Wijk, een jonge student, schreef voor deze site een indrukwekkend stuk over de Boulevard de la Cour, een slechts gedeeltelijk uitgevoerd plan uit het begin van de 20e eeuw voor de Haagse binnenstad.