Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Het (verdwenen) Centrum

De Haagsche Zoo
Dierentuin

Architect(en) : O.a. S.J. de Vletter
Bouwjaar :
1863 - 1893
Stijl :
-

Gesloopt tussen 1940 en 1968

 

Net buiten de Singelgracht, naast het Malieveld, lag tot de oorlog de dierentuin van Den Haag. Deze was in 1863 door het Koninklijk "Zo÷logisch Botanisch Genootschap van Acclamatie" gesticht. Het complex lag op de hoek van de Koningskade en het Malieveld. Het gebied waar nu de gebouwen staan van de Provincie Zuid Holland en Rijkwaterstaat.

De heer A. Dekker schreef mij in 2005 : "Twee grote voorvechters van de Haagsche Dierentuin waren Dr L. Verweij en Louis Revius. De laatste was lang secretaris van de Dierentuin. Zijn vader Den Majoor Johannes Revius was voorzitter van het spiritistisch genootschap Oromase. Louis was ook lid en tevens componist. Verweij heeft ook een brochure geschreven om de twijfelaars ervan te overtuigen dat Den Haag echt een Zoo nodig had voor het welvaren der burgerij."

Mevrouw Grootveld-de Vletter wist mij te vertellen dat het eerste gebouw van de Dierentuin ontworpen is door de heer S.J. de Vletter, Deze architect leefde van 1823 tot 1872. Hij heeft o.a. ook huizen aan de Scheveningseweg, de Anna Paulownalaan en de Laan van meerdervoort, ontwikkeld en gebouwd. Tevens bouwde hij een huis aan de Koninginnegracht.

Het hoofd- en verenigingsgebouw bestond uit een rotonde met buffet en twee zijzalen. ╔Ún zaal bevatte kooien met in-en uitheemse vogels, een ander was als lees-en conversatiezaal ingericht

Frank Molenkam (oud Hagenaar) herinnert zich het volgende :

Er was een prachtige parkachtige tuin met tegen een heuvel een klok van bloemen met gouden wijzers. Het was een echt uurwerk.   Een heuse berenkuil stond vlak langs het buitenhek wat toen Benoordenhoutse weg heette.  Er waren ook grote plantenkassen.

Ieder jaar werd de dierenverzameling uitgebreid. Het heeft volgens Frank nooit dezelfde omvang gehad als Artis en er is geen vergelijking mogelijk met de hedendaagse dierenparken. 

In de zomer werden er ook concertavonden gegeven. Na 1893 kwamen er ook winterconcerten. Daarvoor was in dat jar een grote concertzaal gebouwd in moorse stijl.

 

Al met al werd het steeds meer een amusementspark te vergelijken met TIVOLI in Scandinavische landen. Op het achterterrein, begrenst door de achterzijde van de woonhuizen van de Jan van Nassaustraat, kwam een speeltuin. Dit tot ergernis van de bewoners die zich boos maakte over het gejoel van de kinderen. De bewoners begonnen zelf 's avonds blaasconcerten te geven in de achtertuinen. Nadat daar vragen over gesteld waren in de Tweede Kamer (!) werd onder druk van de Regering de vrede tussen Dierentuin en bewoners getekend.

Behalve een dieren- en plantentuin was het de Haagsche Dierentuin ook een plaats waar culturele manifestaties werden gehouden.

Na 1887 werd de kermis in Nederland verboden. Dat gebeurde onder druk van de Kerk.  De Kerk vond dat de kermis werd 'gekenmerkt door zulk een heidens getier, door zulk een uitstorting van woeste ongebondenheid dat het een schandvlek en een gruwel is voor een land, dat zich Christelijk noemt'. 

Even voor de eeuwwisseling werd er in Den Haag toch weer, zij het op bescheidener schaal, een kermis toegestaan. Die werd in het park van de dierentuin gehouden  Men sprak toen van de "Voorjaarsfeesten".

De dierentuin moet al met al zeer indrukwekkend zijn geweest. Er stonden schitterende gebouwen in Neo-stijl, er waren vijvers, kermis-achtige attracties en een grote vijver. Op de foto hierboven is het terrein duidelijk te zien.

De Haagse dierentuin bestaat nu niet meer omdat de Duitsers in de oorlog "De Atlantic Wall"  dwars door de stad heen trokken. Een gebied waar veel werd gesloopt voor een verdedigingslinie die langs de gehele kust liep.

De "wall" liep in Den Haag vanaf het Haagse bos via de Koningskade stak ongeveer over waar nu Madurodam is, ging dwars door het Scheveningsebos, door het gehele stadhouders-kwartier richting Kijkduin.

Alles wat daar westelijk van was werd het schootsveld vanaf de zee. Daar werd de dierentuin dus ook het slachtoffer van. Slechts een deel van de gebouwen is blijven staan (de grote zaal). Daar werden regelmatig jonge mannen opgesloten voordat ze naar Duitsland werden afgevoerd.

Toen de oorlog was afgelopen was er van de dierentuin vrijwel niets meer over. In de naoorlogse jaren was er bovendien nu niet direct behoefte om een dierentuin te beginnen.

Alle beesten waren  in de oorlog al afgemaakt.  

In 1959 werd er voor het laatst een Pasar Malam  in het gebouw Dierentuin gegeven. In 1968 werden de laatste resten van de Dierentuin met de grond gelijk gemaakt voor de bouw van (o.a.) het Provinciehuis. Zonde !!! Eeuwig zonde !

 

eXTReMe Tracker