Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

e-mail

 

Pagina's over Den Haag

English Deutsch

Gevangenpoort

 

Index Nieuw op deze site Rondleidingen Oude Stad Uitgaan in Den Haag Links

Architect(en) : Onbekend
Bouwjaar : Omstreeks 1300
Stijl : -

Rijksmonument




Den Haag  
 

Tot 1924 feitelijk de officiële toegangspoort naar het Buitenhof.
Men kon dit plein echter ook door de Halstraat of via de zeer impossante Spuipoort bereiken.

De Halstraat was in de 17e eeuw de belangrijkste winkelstraat van Den Haag.

Voor de Gevangenpoort stroomde de Beek tot de 16e eeuw nog zichtbaar naar de Hofvijver. Om het Buitenhof te bereiken moest een ophaalbrug worden neergelaten.

Een oude poort aan de andere kant van de Hofvijver (Doelenpoort) is rond 1630 afgebroken.


Spuipoort
(circa 1500)

De spuipoort is omstreeks 1860 gesloopt. Een historische vergissing.

De Gevangenpoort heeft alle tijdperken gelukkig overleeft: Het Graafschap Holland, Verenigde Graafschappen, Keizerrijk Spanje, Republiek der zeven Verenigde Provinciën, Bataafse Republiek, Koninkrijk Holland en vervolgens Het Koninkrijk der Nederlanden.

Een groot deel van die tijd was de gevangenpoort tevens een gevangenis (tot 1806). Velen (ook beroemde Nederlanders) hebben hier hun 'straf' uitgezeten. Al was gevangenisstraf vroeger wel iets anders dan tegenwoordig. Vaak betekende het niets anders dan wachten op de doodstraf. Gewone gevangenisstraf bestond niet. Hoewel je "gegijzeld" kon worden als je bepaalde rekeningen niet betaald had. Dan zat je op de zolderetage van de Poort.

Achter de poort (gezien vanaf het Buitenhof) ligt wat we nu "de Plaats" noemen.


Dit was de voorplaats van een eerste kasteel van de Graven van Holland (anno 1097). Bij de Plaats lag het 'Groene Zoodje' (de nette benaming van het schavot, van gras-zoden). Enkele meters van het punt waar het schavot gestaan heeft staat nu het standbeeld van Johan de Witt.

Het standbeeld van Johan wijst met zijn rechterhand naar de plek waar hij en zijn broer door de Haagse bevolking zijn vermoord in 1672.

In het Amsterdamse Wassenmuseum kan men zien hoe de twee broers er na de slachtpartij uitzagen.

Na de dood van Johan de Witt werd de kleinzoon van Frederik Hendrik, Willem, alsnog Stadhouder van Holland. Onder zijn leiding was de republiek in staat de oorlog tegen de vier landen winnend af te sluiten.

Er zou na 1672 nog maar één keer een periode (in vredestijd) zijn zonder Oranje als  'staatshoofd'.

Aan de Plaatszijde van de Gevangenpoort hangt het wapen van Holland met de leeuw. Één van de eerste graven van Holland had daadwerkelijk twee leeuwen op het kasteel. Ik heb ergens gelezen dat hij deze (als welpen) heeft weggenomen bij hun moeder tijdens een kruistocht.

In 1924 werden de huizen die tussen Poort en Hofvijver lagen [helaas]afgebroken om plaats te maken voor een brede autoweg.

Het zou mooi zijn als het verkeer in de toekomst ondergronds gaat of totaal wordt geweerd en de huizen zouden worden herbouwd. Zeker met het oog op toerisme een goede zaak. De huidige plannen van de gemeente zijn echter helaas heel anders. Onderdeel van die plannen is om de lelijke, moderne lichtmasten die ook bij het Spui staan, neer te zetten in dit stuk historisch Den Haag. Daardoor is dit gebied opnieuw een zware slag toegediend.

De gevangenpoort is sinds het einde van de 19e eeuw een beschermd rijksmonument en toegankelijk voor het publiek (museum). Na een lange verbouwing gaan de deuren weer open op 2 september 2010. Dan bent u er weer van harte welkom.