Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
dhe065x.jpg (74442 bytes)

Het (oude) Centrum
Kloosterkerk
(voorheen St. Vincentius)
Lange Voorhout

Architect(en) : onbekend
Bouwjaar : 1397-1403
Stijl : Gotiek

Rijksmonument

dha315x.jpg (128289 bytes)

 

Kloosters in Den Haag

In 1270, dus al snel na de komst  van de Graven van Holland naar deze regio werd er een kerk gebouwd in Den Haag, dit was de St. Jacobskerk, die later, na de herbouw van 1402-1440 Grote Kerk genoemd zou worden.

De St. Jacobskerk was tot 1402 een eenvoudig houten kerkje.

Om deze kerk heen lagen enkele Rooms Katholieke (nonnen- en broeder-) kloosters (en Begijn-hofjes). Er lag een relatief groot klooster aan het eind van de Vlamingstraat.
Het gebouw werd tijdens de 80-jarige oorlog verwoest en op de plaats waar het gestaan had werden huizen gebouwd die rond 1700 weer afgebroken zouden worden. Het bleef vanaf dat moment een groot plein (thans : de Grote Markt).

De Kloosterkerk

Een ander groot klooster lag bij het Lange Voorhout.

Het stuk grond waar het op stond is al in 1393 door Graaf Aalbrecht geschonken aan het Amsterdamse St. Andriesklooster. De Monniken uit Amsterdam kwamen echter niet naar Den Haag, ze verkochten het land in 1394 aan de Heer Van Arkel. Hij bouwde er een stadskasteel. Het kasteel van de Graaf was omstreeks 1400 omgeven door vele andere kastelen. Deze ondertussen allemaal afgebroken. Ook van het kasteel van de Heer Van Arkel is niets meer over. In 1401 kreeg hij ernstige ruzie met de Graaf en deze liet al het land van Van Arkel in beslag nemen en de bebouwing die er stond met de grond gelijk maken. Zo ook het Haagse stadskasteel.

Het stuk grond in Den Haag werd nu aan Dominicaner Paters uit Utrecht gegeven. Zij besloten er wel een klooster te gaan bouwen. Graaf Aalbrecht heeft dat Klooster zelf niet meer gezien. Hij stierf in 1404.

Bij het Klooster, het St. Vincentius of Predikheerenklooster, lagen tuinen en stond een kloosterkerk (zonder toren).

In 1574 was het gedaan met het kloosterleven in Den Haag. De Spanjaarden waren verdreven en de Dominicanen moesten het Voorhout verlaten.

Oorspronkelijk wilden de Staten van Holland klooster en kerk af laten breken, maar de inwoners van Den Haag protesteerden hier tegen. Ze waren gehecht aan het mooie gebouw. Er was bij wijze van spreken al sprake van een soort "Vrienden van Den Haag" en de Kloosterkerk werd al beschouwd als monument. Het protest was zo hevig dat de Staten van Holland in 1576 besloten dat de kerk en het klooster mochten blijven staan.

Den Haag was echter zwaar getroffen door de oorlog en er was een grote behoefte aan bouwmaterialen om beschadigde huizen weer te herstellen of te vervangen. Klooster en Kloosterkerk stonden leeg en de bevolking begon nu eigenhandig het Klooster, waarvan men de sloop eerder had weten te voorkomen, af te breken. Men kon de stenen en het hout goed gebruiken.

De Staten van Holland zagen dit gebeuren en besloten de Kloosterkerk toen maar in beslag te nemen. In 1588 werd het een grote paardenstal. De paarden hebben er een jaar gestaan. In 1589 werd het een 'fabriek'. Prins Maurits wilde dat er kannonnen gemaakt zouden worden. Kanonnen waren in die tijd van Brons en werden op een speciale manier gegoten.

Er is in 1597 sprake geweest van de aanleg van een lange gracht over de (latere) Parkstraat en het Lange Voorhout. Er lag al een sloot en die wilde men breder maken.

De Kanonnen waren zeer zwaar en de paarden die de wagens waar deze Kanonnen op vervoerd werden hadden het niet makkelijk. De meeste straten waren immers nog niet verhard. In tijden van droogte waren het mulle zandpaden, wanneer het regende veranderden ze in modderpoelen.

De gracht is nooit helemaal gegraven, waarschijnlijk omdat de Kloosterkerk op een hoge zandrug (oude duintop) ligt. Het graven van een gracht  zou een enorm karwij geweest zijn. Wel heeft men over de (latere) Mauritskade een gracht aangelegd in de richting van de Prinsessegracht. Deze gracht werd omstreeks 1619 onderdeel van de verdedigingssingel.

Op 3 november 1690 ontplofte het kruithuis, waardoor het gehele klooster werd vernietigd. De Kloosterkerk zelf bleef -dankzij de dikke muren- gespaard, maar van het Klooster bleef slechts één muur overeind. Die muur staat er nu nog steeds.


Klooster en kerk circa 1570

17e eeuw
 

De Kanongieterij is in 1660 verhuisd naar de Nieuwe Uitleg. Aan de gracht werd een -schitterende- nieuwe Gieterij gebouwd. Dit gebouw heeft er gestaan tot in de 20e eeuw.

In Maart 1945 is het tijdens het bombardement van de Geallieerden verwoest. Er verrees later een lelijk pand, dat omstreeks 1996 is vervangen door een beter passend gebouw. Dat pand noemt men de Artillerie. voor de deur staan kanonnen die nog herinneren aan de oude tijd. Het grachtje naast de Artillerie herinnerd ook nog aan de Gieterij, het heet de Gietkom.

De brug naar de Artillerie heet Gieterijbrug.

De Kloosterkerk werd na het vertrek van de Kanongieterij weer een kerk, nu echter protestants en dat is het tot op de dag van vandaag gebleven. In de kerk worden nog iedere zondag diensten gehouden.

Frederik Hendrik is in deze kerk getrouwd. De derde dochter van Willem Alexander is er gedoopt.

Het huis naast de Kerk werd aan het begin van de 17e eeuw in gebruik genomen door de hoofd kanongieter. Het leek in die tijd sterk op andere panden in de omgeving, het had net als alle andere woonhuizen aan het Voorhout een trapgevel. Nadat de Gieterij verplaatst was bleef het huis eigendom van de staat. Aan het Lange Voorhout woonden de rijken. Zij lieten hun huizen verbouwen en aanpassen aan de 'moderne tijd'. Daardoor verloren zij hun trapgevels. Het huisje naast de Kloosterkerk bleef echter in de oorspronkelijke staat. De staat zag niets in verbouwingen. Ten tijde van de bouw was het huisje niet echt opvallend geweest, na 1700 begon het uniek te worden en anno 2001 is het dat nog steeds.  We noemen dit huis nu het Pagehuis, omdat er in 1709 een soort internaat voor Pages (jonge edelmannen die aan het hof van de Stadhouder werkten) werd gevestigd.

 

 

Pagehuis

 

Tussen het Pagehuis en de Kloosterkerk is ook nog een toegangspoort bewaard gebleven. Vroeger stond deze 'vrij', maar in de 18e eeuw is er een huis 'omheen' gebouwd. De poort maakt daar nu onderdeel van uit.

 

Grote Kerk

Nieuwe Kerk

Externe Link : De Kloosterkerk