Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Haagse Bruggen

De Wagenbrug (1921)

 

De Wagenbrug is een opvallende, brug. Als een soort poort staat hij tussen de brede 'Bierhaven' en de smallere (Zuid) Singelsgracht aan de andere kant.

Deze Wagenbrug is omstreeks 1921 gebouwd. Oorspronkelijk lag er een ophaalbrug over de omstreeks 1612 gegraven gracht. Deze was in de 17e eeuw betaald door de Joodse Gemeenschap.

Rond 1900 kwam er een nieuwe brug. Dat was een sierlijke brug die de toegang van de stad markeerde. De brug was circa 2m45 hoog. Niet alle schepen konden er nog onderdoor. Er werd zelfs een speciaal type schip ontworpen dat goederen naar Den Haag kon brengen en onder deze Wagenbrug door kon.

Dat was "de Hagenaar" (of "Wagenbrugger"). De schepen, die ongeveer honderd jaar geleden veelvuldig de stad binnenkwamen met bakstenen en andere bouwmaterialen, konden 100ton vervoeren. Ze waren maximaal 2m40 hoog en niet breder dan 4m15. De mast kon gestreken worden, de zwaarden en andere onderdelen konden worden weggehaald. Zo werden weer wat centimeters gewonnen. Ondanks het feit dat deze schepen (en kleinere exemplaren) geen problemen meer hadden met de Wagenbrug, moest het toch worden gesloopt.

De helling naar de brug was te steil. Paarden gleden er regelmatig op uit als het geregend had. Op die wagenbrug stonden dan ook vaak jongens met paarden. Als n paard de helling niet kon nemen werd er een extra paard voor de wagen gespannen.

De auto had uiteindelijk meer paardenkrachten, maar toch werd werd de (te) steile brug vervangen door een lager exemplaar (1921). In gesloten toestand was de doorvaar hoogte circa 2m30. Oorspronkelijk kon deze wagenbrug, net als zijn 17e eeuwse voorganger dan ook nog geopend worden !

Dat gebeurde vooral 's avonds, zodat het doorgaand verkeer er geen last van had.

Op de foto hieronder is de brug in geopende 'staat' te zien. De fietser staat een beetje beteuterd te kijken. Het zal een "protest" foto kunnen zijn.

Wat verder opvalt op deze zwart wit foto zijn de 2 hoge palen. U zou kunnen denken dat het voorlopers zijn van de anti-parkeerpaaltjes ("Amsterdammertjes"), maar dat is niet zo. Tussen de palen werd 's avonds een ketting gespannen. Den Haag moest een "afsluitbare" stad zijn om hier bepaalde heilige rollen (Joods geloof) te mogen neerleggen in de Synagoges. Hoewel Den Haag pas in 1813 definitief een stad werd en daarvoor nooit afsluitbaar was met muren en poorten, had men toch een oplossing gevonden. Als alle ophaalbruggen 's avonds open gingen was Den Haag "afgesloten". Toen ophaalbruggen werden vervangen door (semi-) vaste bruggen moest een andere oplossing worden gevonden. Dat werden de kettingen.\

In de Tweede Wereldoorlog lieten de Duitsers de palen en kettingen weghalen.

Hoewel de kettingen tegenwoordig natuurlijk niet meer kunnen terugkeren (verkeer raast dag en nacht over de bruggen), zou het toch mooi zijn als de palen werden teruggezet. Veel kost het niet, maar het getuigt wel van respect voor de Haags-Joodse geschiedenis.

 

In "geopende staat" had de hefbrug een extra doorvaarhoogte van circa 20cm, zodat de "Hagenaars" de stad nog in konden. In 1928 was dat voorbij, omdat er aan het begin van de Zuid Singelsgracht (Bierkade, Spui, Zieke) ook een vaste brug (de "Spuibrug") gebouwd werd en die had een doorvaarhoogte van 2m34. De Wagenbrug werd in 1928 definitief een vaste brug en alleen schepen van 2m30 of lager konden daar nog onderdoor varen.

In december 2014 is op particulier initiatief gezorgd voor sfeerverlichting aan de brug. Het was er in 2002 al, maar in dat jaar defect geraakt. Nu gelukkig weer terug. Het zorgt direct voor wat extra sfeer op dit stuk gracht, waar ook restaurant Werelds met eigen verlichting in de bomen al aan meewerkt.

dhb445zz.jpg (51367 bytes)