Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links

Haagse Grachten :
Zuid Singelsgracht
Bierkade / Groenewegje
Versie van : 05-04-15


Meer Foto's van de Haagse Grachten [1]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [2]
Meer Foto's van de Haagse Grachten [3]
"Op de Haagse Gracht"
 




De Bierkade is de kade aan de centrum zijde van een in 1612 gegraven Haagse Haven (Zuid Singel(s)gracht). Men spreekt eigenlijk over Singelsgracht omdat er één gracht om het centrum ligt, die meerdere (singel) namen heeft. Vandaar de meervouds -s.

De haven is bereikbaar voor schepen tot 2m32 (hoogte). De Spuibrug is een vaste brug. Deze zal in de zomer van 2015 worden vervangen door een nieuw exemplaar (even hoog, maar breder).

De kade aan de centrumkant werd in de 17e eeuw al de Bierkaay genoemd en de overkant noemde men "Over de Bierkaay" (nu Groenewegje). Omstreeks 1619 werd deze haven een onderdeel van de Verdedigingssingel, die -op aandringen van Prins Maurits- om heel Den Haag heen werd gegraven.

Omdat Den Haag geen officiële stad was -het had tot begin 19e eeuw geen Stadsrechten- mocht hier eigenlijk geen bier gebrouwen worden. Den Haag was echter ook geen gewoon dorp. Net als in steden waren hier twee burgemeesters en net als in steden waren hier na 1574 al Bierbrouwerijen.

In feite was Den Haag net als Zeeuwse plaatsen Brouwershaven, St. Maartensdijk, Domburg, Arnemuiden een 'Smalstad'. Een stad zonder zetel in de Staten (in het geval van de Zeeuwse steden, de Staten van Zeeland en in het geval van Den Haag de Staten van Holland).

De oudste Brouwerij van Den Haag heette De Ooyevaer en lag aan een doodlopend grachtje in de Grote Brouwerstraat (bij de Turfgracht).

 

De Rode Leeuw was een andere Brouwerij en die lag bij de Brouwersgracht.

Al het bier, of het nu uit Den Haag kwam of uit andere steden, moest vervoerd worden naar de Bierkaay. Alleen langs deze zeer brede gracht (Zuid Singel(s)gracht) mocht bier worden gelost en verhandeld.

Er verschenen vele mooie 17e eeuwse panden langs het water met indrukwekkende trapgevels (thans allemaal verdwenen).

Voorbij de Wagenbrug lag de Dunne Bierkade (voorheen Nieuwe of Delftse Bierkaay). Hier werd bier verhandeld met een lager alcohol percentage (4%).

De meeste Singels van Den Haag waren slechts aan de "stadzijde" bebouwd. Aan de overkant van het water lagen uitgestrekte weilanden en aan de horizon kon men de kerktorens van het machtige Delft en het (zeer kleine) Zoetermeer zien liggen. Het bijzondere van de Zuid Singelsgracht was dat rond 1682 alle twee de 'oevers' al volledig bebouwd waren tussen Spui en Paviljoensgracht.

Aangezien Den Haag nooit stadsmuren kreeg stonden (staan) de huizen relatief dicht bij het water.

De gebouwen moesten (omdat zij aan de rand van de stad stonden en een ieder die Den Haag naderde onder de indruk moest raken) voldoen aan strenge eisen. Zo hadden ze bijvoorbeeld een voorgeschreven hoogte en breedte. Aan deze kade woonden redelijk welgestelde inwoners van het (stadse) dorp.

juli 2008
 

In 1860 waren slechts twee panden met trapgevels over. Voor de tweede wereld oorlog waren ook die verdwenen.

Er stonden tevens enkele herbergen aan het water, wat natuurlijk voornamelijk te maken had met het bier dat hier toch al gelost werd en de schippers die ongetwijfeld dorst kregen van dat lossen ! Rond 1650 waren hier 15 (!) herbergen te vinden.

De oudste panden die nu nog langs de Bierkade staan zijn eind 17e, begin 18e eeuw gebouwd. De oudste huizen die nu nog aan het Groenewegje staan zijn daar omstreeks 1855 neergezet.

De "Ooievaart" heeft sinds eind 2005 een kantoor in het prachtig gerestaureerde pand Bierkade 18.

Er is in de jaren '80 van de 20e eeuw ook wat nieuwbouw neergezet (hoek Wagenstraat), die helaas niet goed past bij de rest van de omgeving. Aan de overkant van het water (Groenewegje) is ook nieuwbouw verschenen (eind jaren '90). Deze nieuwbouw vind ik persoonlijk mooier.

De monumenten worden tegenwoordig goed onderhouden.

Den Haag bezat vroeger enkele prachtige boogbruggen. Ze zijn vrijwel allemaal verdwenen. De oorspronkelijke bruggen werden 's avonds open gezet, zodat dieven en landlopers de stad niet in konden komen.

De verdedigingssingel is slechts één keer echt in 'staat van paraadheid' gebracht. Dat was in 1672 toen het gerucht ging dat de vijand (Fransen) nabij was. De Fransen waren echter ver weg (en zouden Den Haag in die oorlog niet bereiken). De geruchten waren onderdeel van een list om 'ongestoord' Johan en Cornelis de Witt te kunnen vermoorden.

Dat is allemaal heel lang geleden. Veel Haagse Grachten zijn (100 jaar geleden) gedempt, maar de Verdedigingssingel bestaat nog. Sinds april 2001 kunnen pleziervaartuigen (met een maximale lengte van 12 meter en een hoogte tot 2.28 meter) aanmeren in de haven bij het centrum van Den Haag. Trams stoppen naast de Haven, op het Spui. Het oude centrum is vlakbij. 

In 2001 was de haven nog vrij onbekend, er lagen toen slechts 15 schepen. In 2002 hebben veel meer schepen de haven weten te vinden. Sinds 2004 ligt de haven redelijk vol wat een bijzondere sfeer geeft. De haven is nog fraaier geworden in 2005 doordat de gemeente klassieke lantaarns heeft geplaatst. Dankzij de verbeterde situatie (qua verlichting) ligt de haven sinds de winter van 2007/20089 helemaal vol met schepen. Dankzij de sterke stroming van het water (het wordt rondgepompt) lag er zelfs tijdens de winter van 2009/2010 geen ijs in de Haagse Singelsgracht. 

Het beheer van de Haven is vanaf het najaar van 2005 in handen van de Ooievaart. De Ooievaart gaat proberen de sfeer in dit gebied nog meer te verhogen. Daartoe wordt o.a. het Havenkantoor gebruikt.

De haven is aangekleed met planten / bloemen.

Bovendien ligt er sinds januari 2006 een "Hagenaar" in de Zuid Singelhaven.

Dit type vrachtschip is speciaal ontworpen (circa 100 jaar geleden) om de Wagenbrug te kunnen passeren. De voorganger van de huidige Wagenbrug kon slechts gepasseerd worden door schepen die niet hoger waren dan 2m40 en niet breder dan 4m15. Deze speciale vrachtschepen konden 100 ton materiaal vervoeren en brachten vooral bakstenen naar de stad die gebruikt werden bij de bouw van nieuwe wijken, zoals de Schilderswijk, Archipelbuurt, Benoordenhout, Bezuidenhout etc.

Het is de bedoeling dat de (door de stichting "De Ooievaart" aangeschafte) Hagenaar in de toekomst gebruikt gaat worden voor vergaderingen, high Tea en educatieve doeleinden.

Bij de haven zijn drinkwater, electra, douches en toiletten beschikbaar. De was kan worden gedaan en vuil water kan worden afgepompt.

Het centrum is door de passantenhaven bereikbaar voor zestig procent van de pleziervaartuigen uit het Vlietgebied. Grotere jachten en charterschepen kunnen afmeren in het Laakkanaal aan de Verheeskade en de Cruquiuskade. De Haagse wateren zijn bereikbaar voor zowel de grote als kleine binnenvaart.


Zweedse Huis, circa 1850

In het voorjaar van 2010 was men begonnen met het nieuwbouwproject "De Cathedraal" op de plaats waar het zogenaamde "Zweedse huis" ooit gestaan heeft. Onder het mom van 'het Zweedse huis had een torentje', ontstond er een  plan voor een torenflat van 50 meter hoog van de architect Soeters (in samenspraak met Rob Krier). De economische crisis heeft roet in het eten gegooid. De werkzaamheden werden gestaakt en de plannen zijn veranderd. Wat er nu gebouwd is,  is met 2 woorden samen te vatten : "niet mooi". Met een vulgaire knipoog naar het Red-Light District is Stadsbaken neergezet.
Je zal er maar wonen.

 

2 maart 2013 werd bij de Bierkade 2 herdacht dat daar in 1913 Godfried Bomans werd geboren. Bomans is na 7 maanden met zijn ouders naar Haarlem verhuisd, maar kwam nog vaak in Den Haag. Het prachtige huis is 70 jaar na de geboorte van Bomans afgebroken. De gedenksteen kwam op het huidige gebouw. In 2013 is het ook 100 jaar geleden dat Simon Carmiggelt werd geboren (Loosduinsekade 206, gebouw is ook afgebroken in de jaren '80). Bovendien werd 150 jaar geleden Louis Couperus in Den Haag geboren. Zijn geboortehuis aan de Noordsingelsgracht (Mauritskade) staat er gelukkig nog.

 

Bierkade

Groene Wegje
Groenewegje

Mei 2005
Wagenbrug Wagenbrug circa 1660
Wagenbrug circa 1660

Oude Grachten van Den Haag
17e en 18e eeuwse Grachten van Den haag
De Singelsgracht

Gedempte Grachten te Den Haag

Het Zweedse Huis aan het Zieke

Het Spui

Wagenbrug

Haagse Grachten

eXTReMe Tracker