Den Haag
Hoofdstad van Zuid Holland
Regeringsstad en Residentie

van Nederland

Door Chris Schram

 

De Pagina's over de geschiedenis en historie van Den Haag

English Deutsch

Alfabetische Index Nieuw op deze site Stadswandelingen Rondvaart Uitgaan in Den Haag Links
Kanongieterij

 

Het (Nieuwe) Centrum
De artillerie
Architect(en) : H. Kuiper (K.O.W. stedebouw en architectuur)
Bouwjaar : 1996
Stijl : Historiserend

 

Een heel bijzonder nieuwbouw project in Den Haag is ongetwijfeld de Artillerie van de Nederlandse Architect Hans Kuiper (ook verantwoordelijk voor "Center Court" in Bezuidenhout (ondertussen ook al weer bijna 20 jaar oud).

De naam verwijst naar de grote 17e eeuwse Kanongieterij (1660) die hier bijna 250 jaar heeft gestaan.

Nog tijdens de 80-jarige oorlog kreeg Den Haag een eigen Kanongieterij (1598). Deze werd gevestigd in de voormalige Kloosterkerk aan het Lange Voorhout. Al in 1589 hadden de Staten van Holland en West Friesland besloten dat de Republiek haar kanonnen in Den Haag zou laten gieten.

Het was de bedoeling dat er een gracht naar de Kloosterkerk gegraven zou worden. Het begin kwam er, want vanaf de Hooigracht groef men een lange gracht naar de (huidige) Parkstraat. Verder is men echter niet gegaan, omdat het Lange Voorhout op een soort duinwal ligt.

In 1660 verhuisde de Gieterij naar de Nieuwe Uitleg. Het kruit bleef men echter opslaan in de voormalige kloostergebouwen. In 1690 ontplofte een grote hoeveelheid opgeslagen kruit en werd het klooster met de grond gelijk gemaakt. De Kloosterkerk   bleef echter gespaard.

In 1705 verlengde men de Prinsessegracht en vanaf dat   moment stond de fabriek op een eiland omringd door enkele grachten (Smidswater, Gietkom, Prinsessegracht, Maliegracht).

Gietkom, richting Prinsessegracht (circa 1900)

 

Het eiland wordt eigenlijk in twee stukken verdeeld, want onder de Kanonstraat bevindt zich volgens mij nog een overkluisd grachtje.

Het stuk gracht dat men nieuw had gegraven naar de (huidige) Parkstraat zou in 1619 deel gaan uitmaken van de Haagse verdedigingsgracht. Men noemt dat water sinds 1619 Noord Singelgracht (met aan de centrumzijde de volgende straten : Mauritskade, Scheveningse Veer, Hogewal).

De oude Artillerie bestond uit drie zeer indrukwekkende gebouwen in de Classicistische stijl. Pieter Post was de architect van het complex, dat groot en massief was, maar toch ook statig en mooi.

De Gieterij heeft bestaan tot 1945. De laatste decennia was er een militaire school in gevestigd. In maart 1945 bombardeerden de Geallieerden een deel van Den Haag. Daarbij werden ook de schitterende gebouwen van de Artillerie in de as gelegd. Er is vrijwel niets meer van over.

Niet alles is echter verloren gegaan. In de bijgebouwen (1950) van het ministerie van Defensie zijn nog enkele resten van het gebouw te vinden. De Poort van de gieterij (oorspronkelijk aan de Kanonstraat) is bijvoorbeeld terug te vinden in de Bagijnestraat (zie foto links) en bovenin de gevel aan de Kalvermarkt bevindt zich een prachtig ornament dat ook van de oude Gieterij afkomstig is.

De poort in de Bagijnstraat werd door vrachtwagens beschadigd. Een paar jaar geleden heb ik daar boze brieven over geschreven tot aan premier Balkenende aan toe. Industrieel erfgoed dat de oorlog had overleefd en nu alsnog gesloopt werd. Dat had tot gevolg dat de poort gerestaureerd werd en er paaltjss voor kwamen te staan. Nog altijd heel blij om en een beetje trots.

De rest van het gebouw is verdwenen, maar in 1996 werd er een nieuw gebouw ontworpen door de architect Hans Kuiper dat op de plaats kwam te staan van de oude Artillerie. De naam van dit nieuwe gebouw is eveneens "De Artillerie" en het pand heeft iets weg van het oude gebouw. Ik vindt het een schitterend pand ! Net als de oude Artillerie bestaat het uit drie gebouwen, wat vooral aan de zijde van het Gietkom grachtje goed te zien is.

Aan de zijde van het Smidswater staat een kanon dat herinnert aan de oude Kanongieterij.

In 2015 komt Nationale Politie in het pand de Artillerie.

Prinsessegracht Artillerie

eXTReMe Tracker